Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) Pazar günü yaptığı uyarıda, rekor kamu borcundan aşırı ısınan yapay zeka yatırım balonuna kadar dört eş zamanlı baskı noktasının birbirini güçlendirerek küresel finansal istikrarı tehdit etme riski taşıdığını belirtti.
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) Pazar günü yaptığı uyarıda, rekor kamu borcundan aşırı ısınan yapay zeka yatırım balonuna kadar dört eş zamanlı baskı noktasının birbirini güçlendirerek küresel finansal istikrarı tehdit etme riski taşıdığını belirtti.
Merkez bankalarının merkez bankası olarak bilinen BIS, Pazar günü yayınladığı yıllık raporda dört baskı noktasını şöyle sıraladı: Orta Doğu çatışmasına bağlı yeniden canlanan enflasyon, aşırı ısınan yapay zeka yatırım balonu, kırılgan finansal piyasalar ve rekor seviyedeki kamu borcu.
"Politika eylemleri, küresel ekonomi üzerinde bir çekişme ve itişmeyi önlemek için birbirini desteklemelidir," dedi BIS Genel Müdürü Pablo Hernandez de Cos. "Nihayetinde başarı, sağlam mali ve finansal temellere bağlıdır."
Rapor, daha sık yaşanan arz kesintilerinin hane halkları ve işletmeler arasında daha yüksek enflasyon beklentilerini yerleşik hale getirebileceği uyarısında bulundu. ABD ile İran arasındaki son ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, aşırı senaryoların önüne geçecek "iyi haber" olsa da, petrol piyasalarının normale dönmesinin zaman alacağını belirten de Cos, AI konusunda ise BIS'in arz darboğazları ve yoğun rekabetin, önceki balon ve çöküş döngülerinde görülen türden aşırı yatırıma yol açabileceği uyarısında bulundu. WSJ'nin haberine göre BIS, şiddetli rekabetin AI yatırım harcamalarını bazı ekonomileri resesyona sürükleyebilecek seviyelere taşıdığını görüyor.
Giderek artan oranda hedge fonları gibi banka dışı aracılar tarafından finanse edilen rekor kamu borcu, BIS'in "yeni bir egemen-finansal istikrar bağlantısı" olarak adlandırdığı bir durum yaratarak devlet tahvili değerlerinde keskin düşüşlere ve finansal koşulların hızla sıkılaşmasına yol açabilir. "Gerçek şu ki bugün borç yüksek ve bu borç banka dışı finansal aracılar aracılığıyla finanse ediliyor," dedi de Cos.
Yapay Zeka Yatırım İkilemi
BIS, AI ile ilgili küresel sermaye harcamalarındaki patlamanın verimlilik kazanımı beklentileri yoluyla büyümeyi desteklediğini, ancak bu harcamaların sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizliğin arttığını söyledi. Yüksek varlık değerlemeleri ve yatırımcı rehaveti belirtileri, çekirdek tahvil piyasalarını daha kırılgan hale getirirken, AI balonunun finansmanı giderek artan şekilde tedarik zinciri genelinde borca ve karmaşık fonlama yapılarına dayanıyor.
Merkez bankaları için AI, ekonominin nasıl işleyeceğine dair temel soruları gündeme getiriyor. Ancak de Cos, merkez bankalarının nasıl yanıt vermesi gerektiği konusunda kural koyucu olmanın "akıllıca olmayacağını" söyledi. BIS, bankacılık sektörünün ötesinde daha güçlü bir denetim çağrısında bulunarak, tahvil piyasalarındaki ve AI yatırımlarındaki banka dışı oyuncuların üstlendikleri riskleri absorbe etmek için yeterli düzenlemeye ihtiyaç duyduğu uyarısını yaptı.
Mali Disiplin Çağrısı
BIS, hükümetleri gelecekteki ekonomik şoklarda merkez bankalarının manevra alanını korumak için borç seviyelerini düşürmeye çağırdı. Genel Müdür Yardımcısı Andrea Maechler, merkez bankalarının fiyat istikrarını savunmak için "görevlerini tam bağımsızlıkla yerine getirebilmesi" gerektiğini belirterek, "merkez bankaları, alınmaları gerektiği anda siyasi destek bulamayacak zor kararlar almak zorunda kalabileceklerini biliyor" ifadelerini kullandı.
Rapor ayrıca, finansal piyasalardaki yüksek varlık değerlemeleri ve aşırı risk iştahının "ani bir şekilde tersine dönebileceğini" vurguladı. Maechler, her bir baskı noktasının tek başına yönetilebilir olduğunu ancak "bir arada ele alındığında birbirlerini güçlendirerek finansal istikrarı tehdit etme riski taşıdıklarını" söyledi.
"Politika yapıcılar şimdi harekete geçmeli," dedi de Cos. "Gecikme, gerekli ayarlamaları yalnızca daha maliyetli hale getirecektir."
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.
