ABD-İran saldırı planı haberiyle Brent petrol %4'ün üzerinde yükseldi

ABD ordusunun, Tahran'ı müzakere masasına geri dönmeye zorlamak amacıyla İran'a yönelik "kısa ve güçlü" bir saldırı planı hazırladığına dair haberlerin ardından petrol fiyatları fırladı. Haziran vadeli Brent petrolü bu haberle %4'ten fazla artarak varil başına 122 doların üzerine çıktı ve yaklaşık iki ay önce başlayan savaştan bu yana yeni bir zirveye ulaştı.

30 Nisan tarihli bir CCTV haberine göre, ABD Merkez Komutanlığı Perşembe günü Başkan Trump'a en son askeri seçenekleri sunacak. Bu bilgilendirme, ABD Savaş Yetkileri Yasası uyarınca başkanın Kongre tarafından yetkilendirilmeyen askeri eylemi durdurmasını gerektiren 60 günlük sürenin yaklaşmasıyla potansiyel bir tırmanışa işaret ediyor.

Planların en az üç seçenek içerdiği bildiriliyor. İlki, İran altyapısına yönelik bir dizi "kısa ve güçlü" saldırı. Daha karmaşık olan ikinci seçenek, nakliye yollarını yeniden açmak için Hürmüz Boğazı'nın kısmi kontrolünü ele geçirmek üzere kara kuvvetlerinin konuşlandırılmasını içeriyor. Üçüncü ve son derece hassas plan ise İran'ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyum stoklarını kontrol altına almak için özel kuvvet operasyonlarını kapsıyor.

Doğrudan askeri çatışma olasılığı, küresel petrol arzını ciddi şekilde kesintiye uğratma tehdidi taşıyor. Bu durum enflasyonu körükleyebilir ve yatırımcıların güvenli liman varlıkları aramasıyla hisse senedi piyasalarında önemli bir riskten kaçış (risk-off) olayını tetikleyebilir. Piyasanın sert tepkisi, özellikle 26 Şubat'taki askeri bilgilendirmenin ardından iki gün sonra ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaş başlatması göz önüne alındığında, risklerin ne kadar yüksek olduğunu vurguluyor.

Askeri Gerçeklere Kör Bir Piyasa

Önemli ABD gazetelerindeki yorumlar, çatışmanın askeri ve ekonomik gerçeklerini göz ardı ediyor gibi görünüyor. Bazıları ABD'nin "işi bitirmesi" gerektiğini savunurken, operasyonun şu ana kadarki önemli maliyetlerini ve sınırlı başarısını görmezden geliyorlar. ABD şimdiden 850 Tomahawk seyir füzesini tüketti ve Australian Broadcasting Corporation tarafından aktarılan analistler, kilit THAAD ve Ordu Taktik Füze Sistemleri stoklarının Nisan ortasına kadar tükenebileceğini tahmin ediyor. 12.300'den fazla hedef vurulmasına rağmen, CNN tarafından bildirilen bir ABD istihbarat değerlendirmesi, İran'ın füze fırlatıcılarının yaklaşık yarısının ve kıyı savunma seyir füzelerinin büyük bir kısmının sağlam kaldığını ortaya koydu. İran, Basra Körfezi'ndeki kritik enerji altyapısına ve yüksek değerli ABD askeri varlıklarına saldırarak sürdürülebilir bir misilleme yeteneği sergiledi; bu da üst düzey yetkililere yönelik suikastların teslimiyetle sonuçlanmadığını gösteriyor.

Baskı Altındaki Petrodolar Sistemi

İran'ın ABD'ye indirdiği belki de en önemli darbe, 1974'ten bu yana Amerikan küresel finansal gücünün temel taşı olan petrodolar sisteminin bozulmasıdır. Bloomberg'in bir raporuna göre, Körfez ülkelerinin güvenlik karşılığında petrol karlarını ABD Hazine tahvillerine yatırdığı düzenleme savaşla birlikte bozuldu. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Irak'tan gelen milyonlarca varil petrolün mahsur kalmasına neden oldu. Bazı alternatif boru hatları mevcut olsa da bunlar normal kapasitenin sadece dörtte birini karşılayabiliyor ve tehdit altında kalmaya devam ediyor. ABD hegemonyasının bu kilit aracını başarıyla tehlikeye atan İran, boyun eğmeye direnebileceğini ve doğrudan savaş alanının çok ötesinde maliyetler yükleyebileceğini gösterdi; piyasaları hareketlendiren manşetler ise bu gelişmeyi görmezden geliyor gibi görünüyor.

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.