Çin, Comac sertifikasyonu için Airbus teslimatlarını 4 ay durdurdu

Çin, Airbus SE jet teslimatları için nihai onayları aylardır yavaşlatıyor. Konuya yakın kaynaklara göre, Pekin yönetimi Avrupalı düzenleyicilerin Çin yapımı Comac uçaklarını sertifikalandırma konusundaki yavaş temposundan rahatsız.

Gizli bilgiler olduğu için isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklar, Çin Sivil Havacılık İdaresi'nin (CAAC) Airbus jetlerinin ülkeye girişine ve hizmete alınmasına izin veren nihai onayı geciktirdiğini belirtti. Airbus, Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), CAAC ve Comac, konuyla ilgili yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

Bu yavaşlatma, tipik olarak Airbus'ın küresel üretiminin yaklaşık beşte birini oluşturan teslimatları etkiliyor. Çin, ABD'nin ardından uçak üreticisinin ikinci büyük pazarı konumunda. Airbus, 2024 yılında Çinli taşıyıcılara yaklaşık 190 uçak teslim etti. CAAC'ın bu hamlesi, EASA'nın Comac'ın C919 dar gövdeli jetini Avrupa sertifikasyonu için incelediği bir döneme denk geliyor — Pekin'in beklediğinden daha uzun süren bir süreç.

Bu anlaşmazlık, halihazırda gergin olan AB-Çin ticaret ilişkilerine yeni bir boyut ekliyor. Brüksel, 2024 sonlarında Çin yapımı elektrikli araçlara %45'e varan gümrük vergileri uygulamış, Pekin de buna karşılık AB konyağı ve domuz eti ithalatına yönelik anti-damping soruşturmaları başlatmıştı. Airbus teslimatlarındaki olası uzun süreli bir aksama, Avrupalı uçak üreticisinin gelir hedeflerine baskı yaparken, Çinli havayollarının filo yenileme planlarını da geciktirebilir.

Comac'ın ilk dar gövdeli jeti olan C919, Mayıs 2023'te China Eastern Airlines ile ticari hizmete girmiş ve o zamandan beri iç hat seferlerinde kullanılıyor. Ancak EASA sertifikası olmadan uçak, Avrupalı taşıyıcılar tarafından işletilemiyor veya yabancı havayollarına kiralanamıyor — bu da Comac'ın Airbus-Boeing duopolisine meydan okuma hedefi için kritik bir engel teşkil ediyor.

Çin'in havacılık onaylarını bir koz olarak kullandığı son örnek, 2023 yılında Tayvan konusundaki diplomatik anlaşmazlık sırasında Boeing 737 MAX teslimatlarını durdurmasıydı. Bu teslimatlara ancak Devlet Başkanları Xi Jinping ve Joe Biden arasındaki zirvenin ardından yeniden başlandı. Avrupa ile yaşanan mevcut anlaşmazlıkta ise bu seviyede bir çözüm henüz görünmüyor.

Airbus hisseleri Çarşamba günü Paris'te çok az değişiklik gösterdi ve hisse senedi yılbaşından bu yana yaklaşık %3 değer kaybetti. Şirketin, Çin'deki yavaşlamanın rakamlarını maddi olarak etkileyip etkilemediğini gösterecek olan Haziran çeyreği teslimatlarını Temmuz ayında açıklaması bekleniyor.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.