30-31 Mart tarihleri arasında İran'a, en büyük adası da dahil olmak üzere düzenlenen yeni bir ABD ve İsrail hava saldırısı dalgası, Brent petrol fiyatlarını varil başına tekrar 100 doların üzerine çıkardı ve yeni bir küresel enflasyon dalgası başlatma tehdidi oluşturuyor. Başkent Tahran'ı ve Keşm Adası'nı hedef alan saldırılar, Hürmüz Boğazı'ndaki nakliyeyi aksatan ve küresel piyasaları sarsan bir aydır süren çatışmada önemli bir tırmanmayı temsil ediyor.
Zuari Industries Genel Müdürü Athar Shahab bir röportajda, "İran-İsrail çatışması tek seferlik bir şok değil, kalıcı jeopolitik oynaklığın daha geniş bir evresinin parçasıdır" dedi. "Hindistan için temel etki kanalı enerjidir. %85 oranında ithalat bağımlılığıyla, orta dereceli bir kesinti bile orantısız sonuçlar doğurabilir."
Piyasa tepkisi anında oldu. Haberlere göre, uluslararası gösterge olan Brent petrol Salı günü varil başına 100 doların üzerine çıkarak savaşın başladığı 28 Şubat'tan bu yana yaklaşık %40 değer kazandı. ABD'de ortalama benzin fiyatları 2022'den bu yana ilk kez galon başına 4 doları aştı. Borsa verilerine göre, süregelen baskı yabancı yatırımcıların sadece bu ay Hindistan gibi gelişmekte olan piyasalardan yaklaşık 12,3 milyar dolar çekmesine neden oldu.
Saldırılar enerji sektörünün ötesinde daha geniş bir ekonomik çöküş riski taşıyor. Analistler, kalıcı ham petrol oynaklığının küresel sermaye harcamaları döngüsünü yavaşlatabileceği, sanayi şirketlerinin marjlarını daraltabileceği ve şirketleri büyüme yerine dayanıklılığa odaklanmaya zorlayabileceği konusunda uyarıyor. Yetkililerin tamamen felç olduğunu söylediği Keşm Adası'ndaki bir tuzdan arındırma tesisinin imha edilmesi, daha fazla aksamaya yol açabilecek kritik altyapının hedef alındığını vurguluyor.
Genişleyen Çatışma Yeni Varlıkları İçine Çekiyor
Son saldırılar, bir aydır tırmanan askeri harekatın ardından geldi. ABD, bölgedeki varlığını güçlendirmek için 82. Hava İndirme Tümeni ve USS Tripoli amfibi hücum gemisi de dahil olmak üzere binlerce ek asker konuşlandırdı. 28 Şubat'ta ABD ve İsrail saldırılarıyla başlayan çatışma, Irak'taki İranlı vekillere yönelik düzenli saldırılar ve İsrail'in Hizbullah'a karşı Lübnan'ın güneyini karadan işgal etmesiyle coğrafi olarak genişledi.
Savaş Çalışmaları Enstitüsü'ne (ISW) göre, birleşik ABD-İsrail gücü, İran'ın savaş yürütme yeteneğini zayıflatmak için ülke genelindeki İran savunma sanayi tesislerini, füze üslerini ve hava savunma sistemlerini vurmaya devam etti. Bu arada İran ve müttefikleri, İsrail'e ve Körfez'deki ABD müttefiklerine füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi. 28 Mart'ta birkaç İran İHA'sı Kuveyt Uluslararası Havalimanı'nı vurarak bir radar sistemine zarar verirken, Abu Dabi'de bir balistik füze önlemesinden kaynaklanan enkaz altı kişinin yaralanmasına neden oldu.
Ekonomik Etkiler Enerjinin Ötesine Yayılıyor
Sürekli çatışma önemli makroekonomik zorluklar yaratıyor. Yüksek enerji fiyatları, lojistik, gübre ve endüstriyel girdiler yoluyla ekonomilere yansıyarak hem çekirdek hem de gıda enflasyonunu besliyor. Shahab'a göre, Hindistan gibi büyük bir ithalatçı için ham petrol fiyatlarındaki 1 dolarlık artış, ithalat faturasına yaklaşık 180 milyar rupi ekliyor.
Ekonominin maliyet yapısındaki bu sürekli artış, enflasyonu yüksek tutarken büyümeyi yavaşlatıyor. Shahab, "Yükselen ham petrol fiyatları lojistik maliyetlerini doğrudan artırırken, tedarik zinciri kesintileri tedarik sürelerinde belirsizlik yaratıyor" dedi. "Bu kombinasyon proje maliyetlerini artırıyor ve uygulamayı karmaşıklaştırıyor." Sonuç olarak, hem geliştiriciler hem de borç verenler daha temkinli hale geliyor; bu da potansiyel olarak özel sektör yatırım hızını yavaşlatıyor ve büyümeyi desteklemek için hükümet harcamaları üzerinde daha büyük bir yük oluşturuyor.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi teşkil etmez.
