Kazakistan, 2026'da BTC Boru Hattı'ndan 2,2 Milyon Ton Ham Petrol Göndermeyi Hedefliyor

Kazakistan, 2026 yılında Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattı üzerinden 2,2 milyon tona kadar ham petrol sevk etmeyi planlıyor. Bu rakam, geçen yılki hacimlerin neredeyse iki katına çıkması anlamına geliyor ve Orta Asyalı üreticinin Rusya kontrolündeki ihracat yollarından uzaklaştığını gösteriyor.

"Kazakistan'ın ihracat yollarını çeşitlendirmesi, küresel pazarlara istikrarlı erişimi sağlamak için stratejik bir önceliktir," diyen Enerji Bakanı Yerlan Akkenzhenov, 1,5 milyon ila 2,2 milyon tonluk hedef aralığını açıkladı.

Artış zaten devam ediyor. Nakliye verilerine göre Kazakistan, Ocak-Nisan ayları arasında BTC koridoru üzerinden 471.000 ton sevk etti ve aylık akışlar Nisan ayında 125.000 tona yükselmeden önce ortalama 106.000 ila 115.000 ton seviyesinde gerçekleşti. Bu, 2025 yılının tamamı için yaklaşık 1,2 milyon tona karşılık geliyor. Devlet petrol şirketi KazMunayGas, Azerbaycan'ın SOCAR'ı ile beş yıllık bir transit anlaşması imzalayarak yıllık 1,5 milyon tonluk bir taban seviyeyi garanti altına aldı.

Bu değişim önemli çünkü Kazakistan, ham petrol ihracatının büyük kısmı için tarihsel olarak Rusya üzerinden Karadeniz'deki Novorossiysk limanına giden Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) güzergahına bel bağlamıştı. Rusya'ya yönelik Batı yaptırımları, periyodik CPC bakım kesintileri ve Karadeniz bölgesindeki daha geniş çaplı istikrarsızlık, bu bağımlılığı bir yükümlülük haline getirdi. BTC boru hattı — Azerbaycan'dan Gürcistan üzerinden Türkiye'nin Akdeniz kıyısına kadar 1.099 mil (yaklaşık 1.768 km) uzanan — Rusya topraklarını tamamen bypass eden bir rota sunuyor.

Fiziksel işleyiş şu şekilde: Kazak ham petrolü, Hazar Denizi'ndeki Aktau limanından tankerle Azerbaycan'a taşınıyor ve burada BTC boru hattına beslenerek Türkiye'deki Ceyhan'a naklediliyor. Oradan da küresel pazara giriyor. 2006 yılından beri faaliyette olan bu rota, başlangıçta esas olarak Azerbaycan ham petrolü için inşa edilmişti.

Çeşitlendirme hamlesi, küresel petrol taşımacılığında ciddi bir aksama yaşandığı bir dönemde geliyor. LSEG verilerine göre, İran çatışması ve Şubat sonundan bu yana Hürmüz Boğazı'nın neredeyse tamamen kapanması, günlük gemi geçişlerini %88 oranında azalttı. Kpler verileri, Orta Doğu ham petrol ihracatının kriz öncesi aylık ortalama 75 milyon tondan Mart ayından bu yana yaklaşık 36 milyon tona düştüğünü gösteriyor. Ocak-Mayıs döneminde küresel ham petrol yüklemesi, geçen yıla göre yaklaşık %8 düşüşle 800 milyon ton civarında gerçekleşti.

Hazar Rotaları Stratejik Değer Kazanıyor

Orta Doğu arzı daraldıkça, Rusya dışındaki her transit koridoru daha değerli hale geliyor. Amerika Birleşik Devletleri, 2026'nın ilk beş ayında ham petrol ihracatını geçen yıla göre %16 artırarak yaklaşık 86 milyon tona çıkarırken, Amerika kıtası yaklaşık 28 milyon tonluk ilave sevkiyat ekledi; ancak bu, Kpler verilerine göre Orta Doğu'daki yaklaşık 100 milyon tonluk açığı yalnızca kısmen telafi etti.

Kazakistan için BTC boru hattı, yalnızca çeşitlendirmenin ötesinde fiyatlandırma avantajı da sağlıyor. Ülkenin ham petrolü, Rus transit altyapısına olan bağımlılığı nedeniyle tarihsel olarak Brent ham petrolüne kıyasla iskontolu işlem görüyordu. İşlevsel bir alternatif rota, özellikle hacimler hedef aralığının üst sınırına doğru ölçeklenirse, zamanla bu farkı daraltabilir.

Uygulama Riskleri Devam Ediyor

1,2 milyon tondan tek bir yılda 2,2 milyon tona çıkmak, üç ülke arasında koordinasyon, Hazar Denizi'nde yeterli tanker kapasitesi ve aynı zamanda Azerbaycan ham petrolünü de taşıyan BTC boru hattının kendisinde yeterli yedek kapasite gerektiriyor. Tanker darboğazları ortaya çıkarsa, 2026 hacimleri 2,2 milyon tondan ziyade 1,5 milyon tona daha yakın gerçekleşebilir ve bu, hidrokarbon ihracatının devlet gelirlerinin çoğunluğunu oluşturduğu bir ülke için gelir açısından önemli bir fark anlamına gelir.

KazMunayGas-SOCAR beş yıllık anlaşması, Hürmüz krizine taktiksel bir yanıttan ziyade daha uzun vadeli bir yapısal taahhüdü işaret ediyor. Ancak kısa vadeli tavan, hırsla değil lojistikle belirlenecek.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.