Ryanair CEO'sundan uyarı: Jet yakıtındaki %40'lık artış havayolu iflaslarını tetikleyecek

O'Leary'ye göre, İran çatışmasının başlamasından bu yana %40'tan fazla artan jet yakıtı fiyatları, zaten ince olan marjları daha da aşındırdığı için iflas riski en yüksek olanlar bütçeli taşıyıcılar.

"Eğer yüksek petrol fiyatları ve yüksek faiz oranları sonbahara kadar sürerse, bu kış daha fazla havayolu iflas edecek ya da yeniden finansman bulmak zorunda kalacak," dedi Ryanair Group'un CEO'su Michael O'Leary, Avusturya'nın Salzburg kentinde düzenlenen bir sektör konferansında.

Jet yakıtı tipik olarak bir havayolunun işletme maliyetlerinin %25 ila %30'unu oluşturuyor ve bu da taşıyıcıları fiyat artışlarına karşı son derece hassas hale getiriyor. Mayıs ayında iflas eden Spirit Airlines, şirkete göre iki ayda yakıt maliyetlerinde 100 milyon dolarlık bir artış gördü. Ultra düşük maliyetli taşıyıcının çöküşü sırasında 8,6 milyar dolar varlığa karşılık 8,1 milyar dolar borcu bulunuyordu. American Airlines hisseleri, taşıyıcının Eylül ayına kadar altı yurt içi rotayı askıya almasıyla bu yıl %13 düşüşle 13,30 dolara geriledi.

Bu uyarı, İran çatışmasının küresel petrol piyasalarında yarattığı kesintinin, havacılık sektörünü geçici rota kesintilerinin ötesinde yeniden şekillendirdiğini gösteriyor. Yakıt maliyeti artışlarını absorbe etmek için tam servis havayollarının sahip olduğu yüksek marjlı gelir akışlarından yoksun olan bütçeli taşıyıcılar en kırılgan durumda. O'Leary, airBaltic'in halihazırda hükümet desteğine ihtiyaç duyduğunu belirtti. Yakıt fiyatları yoğun yaz sezonu boyunca yüksek kalırsa, gelirin tipik olarak düştüğü daha yavaş kış aylarına girerken daha fazla taşıyıcı likidite kriziyle karşı karşıya kalabilir.

Spirit'in çöküşü bütçeli taşıyıcılar için riskleri gözler önüne seriyor

Spirit Airlines'ın Mayıs ayındaki iflası, düşük maliyetli operatörlerin karşılaştığı zorlukları gözler önüne seriyor. Havayolu, iş modelini ultra düşük ücretler etrafında kurmuş, el bagajından içeceklere kadar her şey için ek ücret talep ediyordu. Jet yakıtı fiyatları fırladığında Spirit, fiyata duyarlı müşteri tabanını yabancılaştırmadan ücretleri yükseltemedi. Şirket, Kasım 2024'te ve Ağustos 2025'te yeniden iflas koruma başvurusunda bulundu ve bir hükümet kurtarma girişiminin başarısız olmasının ardından Mayıs 2026'da faaliyetlerini durdurdu.

"Spirit'in iş modeli sürdürülebilir değildi," dedi eski CEO ve liderlik stratejisti Joe Moglia. "Piyasaya gerçekten iyi bir hizmet sunmuyorlardı, sadece bir kişinin A noktasından B noktasına gitmesi için mümkün olan en ucuz yolu sağlıyorlardı."

Yakıt maliyetleri yükseldikçe sektör genelinde rota kesintileri yayılıyor

Büyük taşıyıcılar operasyonlarını şimdiden daraltmaya başladı. American Airlines, Los Angeles ve Charlotte'tan Ağustos ve Eylül ayları boyunca altı yurt içi rotayı askıya aldı. United Airlines, yoğun olmayan saatlerdeki uçuşlar ve Chicago O'Hare operasyonlarının bir kısmı dahil olmak üzere planlanan kapasitesinin %5'ini kesti. Delta Air Lines, Eylül ayına kadar dört rotayı askıya alırken, Air Canada üç rotadaki hizmetini durdurdu ve bazılarının 2027'ye kadar yeniden başlaması beklenmiyor.

Batı Yakası özellikle etkilendi. Los Angeles'ta jet yakıtı fiyatları çatışmanın başlamasından bu yana %40'tan fazla arttı ve bölgenin boru hattı ağlarından izole olması onu arz kesintilerine karşı daha savunmasız hale getiriyor. "Yakıt fiyatı, arz zayıflığına ülkedeki herhangi bir yerden daha fazla Batı Yakası'nda duyarlıdır," dedi United Airlines CEO'su Scott Kirby Mart ayında. Norse Atlantic Airways, Los Angeles'tan Avrupa'ya olan tüm yaz uçuşlarını iptal ederken, Allegiant Airlines maliyetleri düşürmek için LA operasyonlarını Hollywood Burbank Havalimanı'na yönlendirdi.

Jet yakıtı fiyatlarının bu kadar keskin bir şekilde yükseldiği son dönem, Brent petrolün varil başına 130 doların üzerine çıktığı ve birçok Avrupalı taşıyıcının devlet yardımına ihtiyaç duyduğu 2022 Rusya-Ukrayna çatışması sırasında yaşanmıştı. Bu olay, Air France-KLM'nin bakım operasyonlarının birleşmesi ve birden fazla bölgesel taşıyıcıda yeniden yapılanma dahil olmak üzere bir konsolidasyon dalgasını tetiklemişti. Tarih tekerrür ederse, mevcut kriz, daha az sayıda ve daha büyük, daha fazla fiyatlandırma gücüne sahip havayollarına geçişi hızlandırabilir, rekabeti azaltabilir ve potansiyel olarak yolcular için ücretleri artırabilir.

Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır.