BM Genel Sekreteri António Guterres Pazartesi günü, insan kontrolü olmadan hedef seçen makinelerin "ahlaken iğrenç" olduğunu belirterek, ölümcül otonom silahların uluslararası hukuk kapsamında yasaklanması çağrısında bulundu. Bu çağrı, Anthropic-Pentagon arasındaki otonom silahlarda yapay zeka kullanımına ilişkin hukuki anlaşmazlığın beşinci ayına girerken ve üç Demokrat ABD Senatörü'nün askeri yapay zekaya kısıtlamalar getiren yasa tasarıları sunmasıyla geldi.
BM Genel Sekreteri António Guterres Pazartesi günü, insan kontrolü olmadan hedef seçen makinelerin "ahlaken iğrenç" olduğunu belirterek, ölümcül otonom silahların uluslararası hukuk kapsamında yasaklanması çağrısında bulundu. Bu çağrı, Anthropic-Pentagon arasındaki otonom silahlarda yapay zeka kullanımına ilişkin hukuki anlaşmazlığın beşinci ayına girerken ve üç Demokrat ABD Senatörü'nün askeri yapay zekaya kısıtlamalar getiren yasa tasarıları sunmasıyla geldi.
"Makinelerin, insan kontrolü ve muhakemesi olmaksızın hedeflerini seçmesi ve bir can alması. Bu ahlaken iğrençtir," dedi Guterres, Cenevre'de yapay zeka yönetişimi üzerine yaptığı bir konuşmada. "Onlara gerçek adlarıyla hitap edelim: katil robotlar." BM şefi hükümetlere "dehşeti beklememeleri" çağrısında bulunarak, "bazı kararlar sonsuza dek insana ait kalmalıdır — hiçbiri bir insanın canını almaktan daha önemli değildir" ifadelerini kullandı.
Konuşma, Şubat ayında Anthropic'in Pentagon'un Claude yapay zeka modellerinin "yasal her türlü kullanımına" izin verme talebini reddetmesiyle patlak veren anlaşmazlığı yeniden gündeme getirdi. Pentagon, Anthropic'i ulusal güvenlik için tedarik zinciri riski olarak tanımladı — bu, bir Amerikan şirketine uygulanan ilk tanımlama oldu — ve Başkan Trump federal kurumlara Anthropic teknolojisini kullanmayı bırakmalarını emretti. İki federal mahkeme şu anda ayrı davaları görüyor; Kaliforniya'daki bir yargıç, Mart ayında Pentagon'un cezai tedbirlerini geçici olarak bloke ederek bu tanımlamanın "büyük olasılıkla hem hukuka aykırı hem de keyfi ve kaprisli olduğuna" hükmetti.
Anlaşmazlığın ortaya çıkardığı yönetişim boşluğu, yasama organının dikkatini çekti. Üç Demokrat senatör bu yıl askeri yapay zekayı hedef alan yasa tasarıları sundu: Senatör Adam Schiff'in HALO Yasası, otonom silah sistemlerini içeren herhangi bir güç kullanımında nihai yetkinin bir insan komutanda kalmasını şart koşuyor; Senatör Elissa Slotkin'in Yapay Zeka Güvenlik Korkulukları Yasası, yapay zekanın nükleer silah fırlatmalarına yetki vermesini yasaklıyor ve otonom sistemlerin insan onayı olmadan ölümcül saldırılar gerçekleştirmesini engelliyor; Senatör Kirsten Gillibrand'ın Güvenli ve Hesap Verebilir Askeri Yapay Zeka Yasası ise yapay zekanın nükleer silah konuşlandırması, iç gözetim ve tam otonom sistemlerde kullanımını kısıtlıyor. Tasarılar, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Kongre'de ilerleme kaydetmedi.
Papa'dan Paralel Çağrı
Papa XIV. Leo, bu bahar yayınladığı papalık genelgesinde yapay zeka kontrollü silahların yasaklanması için argüman sunarak, yapay zeka sistemlerinin "insanlık karşıtı bir vizyonu normalleştirme" tehdidi oluşturduğu uyarısında bulundu. Yapay zeka destekli silahların, gelişmiş yapay zekaya sahip olanlar için savaşın politik maliyetlerini düşürme ve savaşı "daha 'uygulanabilir' ve insan kontrolüne daha az tabi" kılma riski taşıdığını söyledi. Papa'nın müdahalesi ve Guterres'in konuşması, resmi bir anlaşma süreci başlatılmamış olsa da, bağlayıcı kısıtlamalar için artan uluslararası baskıyı yansıtıyor.
Piyasa Boyutu
Anlaşmazlığın savunma müteahhitleri ve yapay zeka şirketleri için doğrudan etkileri bulunuyor. Anthropic'in Temmuz 2025'te imzaladığı 200 milyon dolarlık Pentagon sözleşmesi, öncü yapay zeka modellerini sınıflandırılmış askeri ağlara entegre eden ilk anlaşmaydı. OpenAI, Trump'ın yasağından saatler sonra modellerini Pentagon'a tedarik etmek için devreye girdi; ancak aceleye getirilen anlaşma, OpenAI'in robotik bölümü başkanı Caitlin Kalinowski'nin politika güvencelerinin "yeterince tanımlanmadığını" söyleyerek istifa etmesine yol açtı. Pentagon'un, altı aylık tasfiye dönemi boyunca İran çatışmasında operasyonel hedefleme için Claude'u kullanmaya devam ettiği, Savunma Bakanlığı'nın resmi olarak doğrulamadığı raporlara göre belirtiliyor.
BM şefinin silah teknolojisi konusunda en son karşılaştırılabilir bir çağrı yaptığında — 2018'de tam otonom silahların yasaklanması için yapılan baskı — hiçbir bağlayıcı uluslararası anlaşma imzalanmamıştı. Mevcut baskı da benzer engellerle karşı karşıya: ABD, Rusya ve Çin, BM görüşmelerinde ölümcül otonom silahlara yönelik bağlayıcı kısıtlamalara karşı çıktı. Ancak Anthropic anlaşmazlığı tartışmayı soyut ilkeden somut sözleşme şartlarına taşıdı ve üç Senato tasarısı, yapay zekanın nerede hayat ve ölüm kararları alabileceğini tanımlamaya yönelik bugüne kadarki en ciddi ABD yasama girişimini temsil ediyor.
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımamaktadır.
