Đợt tăng giá trí tuệ nhân tạo hiện đang cho thấy một cấu trúc yếu tố và sự tập trung thị trường có sự tương đồng đáng kinh ngạc với bong bóng dot-com năm 1999, theo một báo cáo của Morgan Stanley.
Sự gia tăng do AI thúc đẩy trên thị trường chứng khoán đã đạt đến tỷ lệ lịch sử, với Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (SOX) đạt đỉnh ở mức giá cao hơn 62% so với đường trung bình động 200 ngày. Khoảng cách này gấp đôi biên độ được thấy trước khi thị trường sụp đổ vào ngày Thứ Hai Đen tối năm 1987 và vượt xa đáng kể so với mức trước ngày Thứ Ba Đen tối năm 1929, theo một ghi chú của Bank of America. Cấu trúc thị trường hiện tại cho thấy sự tương đồng cao nhất với bong bóng dot-com, vốn đã chứng kiến khoảng cách của Nasdaq chạm mức 55% trước khi vỡ vào tháng 3 năm 2000.
"Có nguy cơ thị trường đang quá nóng với câu chuyện AI," Michel Lerner, trưởng bộ phận HOLT của UBS, cho biết trong một ghi chú nghiên cứu. Ông lưu ý rằng hành động giá cổ phiếu trong tháng 4 thể hiện một sự kiện gần ba độ lệch chuẩn trong 25 năm qua, cảnh báo rằng thị trường đang giả định các công ty AI "miễn nhiễm với các động lực cạnh tranh thông thường."
Những điểm tương đồng với năm 1999 là rất rõ ràng. Một báo cáo ngày 14 tháng 5 từ Morgan Stanley MUFG Securities cho thấy lợi nhuận yếu tố trong tháng 4 năm 2026—với các yếu tố đà tăng vượt trội đáng kể so với các yếu tố giá trị, biến động thấp và vốn hóa nhỏ—phản ánh sát nhất giai đoạn từ tháng 6 năm 1999 đến tháng 2 năm 2000. Điều này được củng cố bởi sự tập trung thị trường cực đoan, với tỷ lệ Nikkei-trên-TOPIX đạt mức cao kỷ lục trên 16 vào ngày 24 tháng 4, phản ánh áp lực mua thu hẹp vào một vài cổ phiếu vốn hóa lớn có hệ số beta cao.
Trong khi đợt tăng giá diễn ra mạnh mẽ, một số nhà phân tích coi đó là một bong bóng điển hình, buộc các nhà đầu tư phải đuổi theo lợi nhuận bất chấp rủi ro ngày càng tăng. Báo cáo của Morgan Stanley kết luận rằng các nhà đầu tư "không còn lựa chọn nào khác" ngoài việc tham gia vào cái có thể là một thị trường giá lên "cả đời mới có một lần". Báo cáo gợi ý sáu tháng tới có thể là một cửa sổ quan trọng, liên hệ với giai đoạn cuối khoảng sáu tháng của bong bóng internet từ tháng 10 năm 1999 đến tháng 3 năm 2000.
Intel mất 950 điểm cơ bản thị phần máy chủ
Ngoài những lo ngại chung về thị trường, áp lực cạnh tranh đang gia tăng đối với các nhà sản xuất chip truyền thống. Intel đang dần mất đi vị thế trong thị trường CPU máy chủ béo bở, với các đối thủ AMD và Arm hưởng lợi trực tiếp, theo dữ liệu mới từ UBS. Trong quý đầu tiên của năm 2026, thị phần của Intel đã giảm xuống còn 54,9%, giảm 950 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm ngoái.
Thị phần của AMD tăng 330 điểm cơ bản lên 27,4% trong cùng kỳ, trong khi các bộ xử lý dựa trên Arm chiếm thêm 620 điểm cơ bản để giành lấy 17,7% thị trường. Dữ liệu xác nhận xu hướng Intel liên tục nhường sân trong trung tâm dữ liệu, một phân khúc quan trọng cho sự tăng trưởng hạ tầng AI. Sự thay đổi cạnh tranh đã gây ra một đợt bán tháo, với cổ phiếu Intel giảm 6,43% xuống còn 108,48 USD trong phiên giao dịch thứ Sáu. Advanced Micro Devices và Arm Holdings cũng lần lượt giảm 3,4% và 4,4%, khi các nhà đầu tư chốt lời.
Định giá báo hiệu sự thận trọng bất chấp dư địa chỉ số
Một sự khác biệt chính giữa môi trường hiện tại và đỉnh cao năm 1999 là định giá ở cấp độ chỉ số. Tính đến ngày 10 tháng 5, Nasdaq 100 và chỉ số SOX giao dịch ở hệ số P/E dự phóng lần lượt là 24,9 và 21,5. Mặc dù không rẻ, nhưng các mức này còn xa so với các mức định giá cực đoan thấy vào năm 2000, cho thấy các chỉ số rộng lớn vẫn có thể còn dư địa để tăng.
Tuy nhiên, bức tranh đối với từng cổ phiếu riêng lẻ thì khác. Một giỏ "AI Enablers" do Morgan Stanley xác định cho thấy các hệ số P/E dự phóng trung vị và trung bình đang tăng đều đặn và đã cao hơn nhiều so với mức năm 2025. Điều này cho thấy áp lực định giá và rủi ro tập trung đang hình thành ở các cái tên AI thuần túy và tập trung hơn là ở các chỉ số có trọng số vốn hóa siêu lớn.
Đối với Intel, phân tích của UBS đã đưa ra một số điểm sáng tiềm năng. Công ty lưu ý rằng dòng bộ xử lý Coral Rapids sắp tới của Intel có thể giúp ổn định vị thế thị trường của hãng. Hơn nữa, các nhà phân tích nhận thấy cơ hội cho Intel để "hưởng lợi từ phía PC khi các khối lượng công việc tác nhân chạy cục bộ thúc đẩy nhu cầu trong trung hạn." Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh đà tăng tốc do AMD và Arm nắm giữ, kết luận rằng Intel cần những đổi mới sản phẩm hấp dẫn để ngăn chặn sự xói mòn cạnh tranh.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
