Anthropic mất 2 mô hình do kiểm soát xuất khẩu, thử thách thẩm quyền pháp lý

Bộ Thương mại đã viện dẫn Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu năm 2018 để cấm công dân nước ngoài sử dụng các mô hình Fable 5 và Mythos 5 của Anthropic, buộc công ty phải vô hiệu hóa cả hai vào ngày 12/6 — một động thái mà các cựu quan chức cho rằng đang kéo dài luật ra ngoài phạm vi dự kiến.

"Đây là lần đầu tiên tôi biết đến việc chúng tôi cố gắng hạn chế quyền truy cập vào một thứ không liên quan đến quyền truy cập vào công nghệ nền tảng," Matthew Borman, cựu Thứ trưởng Bộ Thương mại từng phục vụ dưới cả hai nhiệm kỳ Trump, cho biết.

Lệnh này cho Anthropic 90 phút để tuân thủ. Công ty đã vô hiệu hóa cả hai mô hình đối với tất cả người dùng, bao gồm cả nhân viên không phải người Mỹ, sau khi xác định rằng họ không thể thực thi đáng tin cậy các biện pháp kiểm soát truy cập dựa trên quốc tịch. Amazon, công ty đã đầu tư 8 tỷ USD vào Anthropic và vận hành các mô hình cạnh tranh trên AWS Bedrock, đã báo cáo một lỗ hổng trong Mythos lên Nhà Trắng, theo cuộc phỏng vấn của Trump với Axios. Bộ Thương mại chưa công bố quy định này trên Công báo Liên bang.

Chỉ thị này đe dọa đợt IPO dự kiến vào tháng 10 của Anthropic, nhắm mục tiêu định giá 965 tỷ USD — đợt niêm yết công nghệ lớn nhất kể từ Facebook năm 2012. Công ty đã bí mật nộp hồ sơ S-1 lên SEC vào ngày 1/6, với Goldman Sachs, JPMorgan và Morgan Stanley là các đơn vị bảo lãnh chính. Doanh thu định kỳ hàng năm đạt khoảng 47 tỷ USD vào đầu tháng 6, tăng từ 9 tỷ USD vào cuối năm 2025, nhưng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu càng kéo dài, việc định giá đợt chào bán ở mức đó càng trở nên khó khăn.

Thẩm quyền Pháp lý Bị Xem xét

Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu năm 2018 đã trao cho Bộ Thương mại thẩm quyền rộng rãi để chỉ định những công nghệ nào cần có giấy phép, một danh sách từ đó đã mở rộng để bao gồm một số phần mềm và hệ thống liên quan đến AI. Nhưng hướng dẫn trước đây của chính bộ này đã kết luận rằng chỉ đơn thuần cho phép công dân nước ngoài truy cập vào khả năng điện toán đám mây không cấu thành hành vi xuất khẩu, theo Borman.

Kevin Wolf, một cựu quan chức cấp cao của Bộ Thương mại từng giúp xây dựng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu dưới thời chính quyền Obama, cho biết ông không biết thẩm quyền pháp lý nào hỗ trợ cho chỉ thị này. "Nếu đây sẽ là lập trường của họ đối với mọi mô hình khác hoặc mọi trung tâm dữ liệu khác trong tương lai, đó sẽ là một sự thay đổi mạnh mẽ," Wolf nói.

Chính quyền mới chỉ áp dụng các hạn chế đối với các mô hình của Anthropic. Nhưng nếu không bị thách thức, động thái này có thể khuyến khích Bộ Thương mại áp đặt các hạn chế tương tự lên các mô hình cao cấp trên toàn bộ ngành công nghiệp AI, có khả năng chặn quyền truy cập cho bất kỳ người nước ngoài nào sử dụng mô hình từ OpenAI's ChatGPT hoặc Google's Gemini. Một quan chức OpenAI đã thông báo với các phóng viên sau bữa trưa về AI tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Pháp rằng việc các công ty tuân thủ một số quy trình nhất định của chính phủ là "cực kỳ quan trọng".

Các Đồng minh Thúc đẩy Chủ quyền AI

Tranh chấp này có những hệ lụy vượt ra ngoài biên giới nước Mỹ. Thủ tướng Canada Mark Carney nói với các phóng viên ở Dublin rằng các hạn chế đối với Anthropic làm nổi bật nhu cầu "xây dựng và đa dạng hóa." Canada đã công bố một kế hoạch vào đầu tháng 6 nhằm giúp các cường quốc tầm trung phát triển các giải pháp thay thế cho các công ty AI lớn của Mỹ. Dự thảo chính sách của Nhật Bản, được tiết lộ vào ngày 19/6, cam kết chủ động và liên tục xem xét các luật về AI, được đóng khung xoay quanh cùng một vấn đề.

Alasdair Phillips-Robins, thành viên tại Quỹ Hòa bình Quốc tế Carnegie, người từng làm việc về các chính sách kiểm soát xuất khẩu thời Biden, cho biết các công ty như OpenAI "rất rõ ràng đang trên quỹ đạo để trở nên có khả năng như Mythos hoặc Fable trong tương lai không xa." Ông nói thêm: "Đã trở nên rõ ràng rằng Nhà Trắng sẽ rất có khả năng coi trọng điều đó và có thể thực hiện một số hành động rất mạnh mẽ để đáp lại."

Trump nói với Axios vào ngày 19/6 rằng ông không còn coi Anthropic là mối đe dọa an ninh quốc gia sau cuộc gặp với CEO Dario Amodei tại hội nghị thượng đỉnh G7. Lệnh của Bộ Thương mại vẫn còn hiệu lực, và việc Lầu Năm Góc chỉ định rủi ro chuỗi cung ứng vào tháng 3 cấm các cơ quan liên bang sử dụng công nghệ của Anthropic vẫn chưa được hủy bỏ.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.