Một quan chức cấp cao của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã phát tín hiệu về khả năng chấm dứt chính sách lãi suất âm cuối cùng trên thế giới, một động thái có thể gây ra những chấn động trên thị trường tài chính toàn cầu.
Quay lại
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát tín hiệu tăng lãi suất khi lạm phát gần đạt mục tiêu 2%
Thành viên hội đồng quản trị Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) Junko Koeda cho biết ngân hàng trung ương nên xem xét việc tăng lãi suất với “tốc độ phù hợp”, đồng thời tuyên bố rằng lạm phát cơ bản của Nhật Bản có khả năng đã gần đạt mục tiêu 2%. Những bình luận mang tính thắt chặt (hawkish) này, được đưa ra trong một bài phát biểu tại Fukuoka, cho thấy đà tăng lãi suất đang hình thành sớm nhất là vào tháng tới, một động thái sẽ chấm dứt nhiều năm thực hiện chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.
“Xét đến tình hình ở Trung Đông, tôi thấy một số khả năng lạm phát cơ bản có thể vượt quá 2% trong thời gian tới”, bà Koeda nói trong bài phát biểu trước các nhà lãnh đạo doanh nghiệp. “Tôi tin rằng việc tăng lãi suất chính sách với tốc độ phù hợp là hợp lý để giải quyết lạm phát cao, đồng thời cũng cân nhắc đến những đánh đổi đối với nền kinh tế.”
Theo bà Koeda, những nhận xét này được đưa ra khi nền kinh tế Nhật Bản có dấu hiệu phục hồi, với khoảng cách sản lượng dương và nhu cầu toàn cầu mạnh mẽ đối với các sản phẩm CNTT. Bà lưu ý rằng những đợt tăng nhẹ gần đây trong kỳ vọng lạm phát dài hạn đáng được chú ý. Lãi suất chính sách hiện tại vẫn ở mức -0,1%, mức được duy trì kể từ lần cắt giảm cuối cùng vào đầu năm 2016. Sau bài phát biểu của bà Koeda, đồng yên đã tăng giá so với đồng đô la và lợi suất Trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) tăng cao hơn khi thị trường bắt đầu định giá vào một lộ trình chính sách thắt chặt hơn.
Một sự chuyển hướng khỏi lãi suất âm của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ có ý nghĩa toàn cầu quan trọng. Trong nhiều năm, các nhà đầu tư đã sử dụng đồng yên chi phí thấp làm đồng tiền tài trợ cho các giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trades) — vay bằng đồng yên để đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài. Việc tăng lãi suất sẽ làm tăng chi phí đi vay, có khả năng kích hoạt việc đóng các giao dịch này và gây ra làn sóng bán tháo các tài sản toàn cầu, từ Trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ đến cổ phiếu thị trường mới nổi. Cuộc họp chính sách tiếp theo của BoJ dự kiến diễn ra vào ngày 15 tháng 6, với kỳ vọng của thị trường về sự thay đổi chính sách hiện đang tăng lên.
Những nhận xét của bà Koeda đại diện cho một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho đến nay rằng ngân hàng trung ương đang chuẩn bị bình thường hóa lập trường chính sách của mình. Bà lập luận rằng ngân hàng phải lưu tâm đến những “tác hại” của việc giữ lãi suất thực ở mức âm sâu, điều có thể làm biến dạng việc phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế về lâu dài.
Bối cảnh kinh tế hỗ trợ sự chuyển dịch
Lý do cho việc tăng lãi suất được hỗ trợ bởi nền kinh tế trong nước cho đến nay đã tránh được một sự suy thoái lớn. Bà Koeda bày tỏ sự tin tưởng rằng nhu cầu CNTT toàn cầu mạnh mẽ và khoảng cách sản lượng dương — nơi sản lượng kinh tế thực tế cao hơn tiềm năng của nó — cung cấp nền tảng ổn định cho việc bình thường hóa chính sách. Bà nói: “Nếu nền kinh tế không chứng kiến sự suy thoái lớn, thì cần phải chú ý nhiều hơn đến các tác dụng phụ của việc lãi suất thực giảm thêm nữa.”
Quan điểm này phù hợp với sự đồng thuận ngày càng tăng rằng Nhật Bản cuối cùng đang thoát khỏi vòng xoáy giảm phát đã bủa vây nước này trong nhiều thập kỷ. Cuộc xung đột kéo dài ở Trung Đông, được bà Koeda trích dẫn, tạo thêm áp lực lạm phát bên ngoài có thể đẩy giá tiêu dùng vượt qua mục tiêu 2% vốn khó đạt được từ lâu của BoJ một cách bền vững.
Thị trường toàn cầu trong tình trạng báo động
Hệ quả từ sự thay đổi chính sách của BoJ vượt xa phạm vi Nhật Bản. Một đồng yên mạnh hơn sẽ làm giảm lợi nhuận của các tập đoàn nặng về xuất khẩu của Nhật Bản, có khả năng gây áp lực lên chỉ số chứng khoán Nikkei 225. Quan trọng hơn, việc chấm dứt lãi suất âm sẽ loại bỏ một mỏ neo quan trọng của hệ thống tài chính toàn cầu.
Lần cuối cùng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cố gắng thoát khỏi chính sách siêu nới lỏng, nó đã gây ra sự biến động thị trường đáng kể. Các nhà đầu tư trên toàn thế giới sẽ theo dõi chặt chẽ cuộc họp tháng 6 để tìm kiếm bất kỳ thay đổi cụ thể nào đối với định hướng chính sách hoặc chính lãi suất chính sách. Một động thái, hoặc thậm chí là một tín hiệu rõ ràng hơn về một động thái trong tương lai, có thể định hình lại dòng vốn vốn đã phụ thuộc vào đồng yên Nhật chi phí thấp vĩnh viễn.
