Thị trường toàn cầu đã định giá lại rủi ro địa chính trị một cách mạnh mẽ vào thứ Tư sau khi Washington gửi kế hoạch hòa bình tới Iran và Tehran thông báo sẽ cho phép các tàu “không thù địch” đi qua eo biển Hormuz, đưa ra những dấu hiệu đầu tiên về một lối thoát tiềm năng cho cuộc xung đột đang làm xáo trộn nền kinh tế toàn cầu. Tin tức này khiến giá dầu thô lao dốc, với dầu Brent giảm hơn 6% xuống dưới 100 USD/thùng.
Chris Weston tại Pepperstone cho biết: “Thị trường đã định giá lại một cách thận trọng theo hướng xác suất hạ nhiệt cao hơn một chút, nhưng niềm tin vẫn còn thấp”. Ông lưu ý rằng các báo cáo về việc triển khai thêm quân đội Mỹ đến khu vực cho thấy “những diễn biến trên thực tế không hoàn toàn ủng hộ kịch bản hạ nhiệt”.
Sự tan rã nhanh chóng của phí chênh lệch rủi ro địa chính trị đã khiến cả hai hợp đồng dầu thô chính đều sụt giảm sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ sự lạc quan về việc chấm dứt chiến tranh. Động thái này là một sự đảo ngược hoàn toàn so với mức cao gần đây là 120 USD/thùng, vốn được thúc đẩy bởi lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung toàn diện. Đáp lại hy vọng hạ nhiệt, thị trường chứng khoán đã tăng điểm, với các chỉ số tại Tokyo và Seoul tăng vọt hơn 3% tại một thời điểm, trong khi Hồng Kông và Sydney cũng tăng điểm.
### Điểm nghẽn Hormuz
Cuộc khủng hoảng tập trung vào eo biển Hormuz, một điểm nghẽn hàng hải xử lý khoảng 20% lưu lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng hàng ngày của thế giới. Theo Viện Năng lượng, việc Iran phong tỏa eo biển này trên thực tế đã loại bỏ khoảng 15 triệu thùng mỗi ngày khỏi nguồn cung toàn cầu có thể tiếp cận, tạo ra sự tăng giá dựa trên sự gián đoạn kỳ vọng hơn là sự thiếu hụt hiện tại. Thị trường dầu mỏ mang tính hướng tới tương lai và “phí rủi ro địa chính trị” được thêm vào giá phản ánh xác suất leo thang, các lệnh trừng phạt hoặc gián đoạn vận tải.
Sự sụt giảm đột ngột của giá cả minh họa cho việc phí chênh lệch đó có thể bị loại bỏ nhanh chóng như thế nào. Khi Tổng thống Trump ra tín hiệu tạm dừng hành động quân sự bị đe dọa, giá đã giảm mạnh mặc dù không có lượng dầu mới nào gia nhập thị trường. Sự thay đổi này hoàn toàn do kỳ vọng thay đổi, một động lực khiến dầu thô trở thành một trong những mặt hàng dễ biến động nhất thế giới.
### Gợn sóng kinh tế và bộ đệm chiến lược
Bất chấp mức độ nghiêm trọng của cuộc phong tỏa, một số yếu tố đã ngăn giá leo lên mức 150 USD/thùng mà một số nhà phân tích tin rằng có thể xảy ra. Các nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ ít phụ thuộc vào dầu mỏ Trung Đông hơn so với các thập kỷ trước nhờ sản lượng nội địa tăng vọt. Hơn nữa, các kho dự trữ dầu mỏ chiến lược ở Mỹ và Trung Quốc đã được triển khai để bù đắp khoảng trống nguồn cung.
Tuy nhiên, tác động kinh tế đã rất đáng kể. Tại Vương quốc Anh, các doanh nghiệp báo cáo mức tăng chi phí đầu vào mạnh nhất kể từ năm 1992, cho thấy các cú sốc năng lượng thúc đẩy lạm phát nhanh như thế nào. Quá trình này hoạt động thông qua nhiều kênh: chi phí nhiên liệu cao hơn làm tăng giá vận tải, tăng chi phí cho sản xuất và nông nghiệp, từ đó làm chậm tăng trưởng kinh tế khi người tiêu dùng cắt giảm các khoản chi tiêu khác.
Căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông không tồn tại riêng lẻ. Chúng trùng hợp với một cuộc rà soát căng thẳng đối với Hiệp định Hoa Kỳ-Mexico-Canada (USMCA), nơi áp lực kinh tế và các mối đe dọa thuế quan của Hoa Kỳ đang tạo ra sự không chắc chắn đáng kể cho các chuỗi cung ứng Bắc Mỹ. Theo một phân tích gần đây từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, quá trình rà soát đã góp phần làm chậm đầu tư vào Mexico và mất việc làm ở Canada, chứng minh chi phí cao của sự không chắc chắn về thương mại ngay cả giữa các đối tác đồng minh.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
