Sự gia tăng đột biến nhu cầu điện mặt trời áp mái tại châu Âu đã nâng doanh thu của nhà sản xuất biến tần Đức SMA Solar lên 27% trong mảng giải pháp gia đình và doanh nghiệp, nhưng sự bùng nổ này đang tạo ra một nghịch lý khi việc xây dựng nhanh chóng đang nghiền nát lợi nhuận của chính điện mặt trời.
"Hiện chưa thể dự báo liệu hiệu ứng nhu cầu này có tác động bền vững đến sự phát triển doanh số của mảng giải pháp gia đình và doanh nghiệp hay không," Giám đốc Tài chính Kaveh Rouhi cho biết trong một buổi thuyết trình với các nhà phân tích, thừa nhận sự gia tăng nhu cầu đồng thời gợi ý về những bất ổn tiềm ẩn.
Dữ liệu doanh thu từ SMA Solar, đơn vị có cổ phiếu tăng gần gấp đôi kể từ cuối tháng 2, chỉ ra một xu hướng tiêu dùng rõ nét. Doanh thu quý I trong mảng gia đình và doanh nghiệp đạt 61 triệu euro, tăng từ mức 48 triệu euro của một năm trước đó, khi các hộ gia đình chạy đua để bảo vệ mình khỏi chi phí nhiên liệu cao liên quan đến cuộc chiến Iran. Xu hướng này cũng được phản ánh trên thị trường xe điện, nơi doanh số bán hàng tại châu Âu tăng 27% trong tháng 4. Tuy nhiên, việc đổ xô lắp đặt này đang tạo ra các vấn đề về cấu trúc trên thị trường điện. Phân tích từ công ty nghiên cứu Pexapark cho thấy các yếu tố thu giữ năng lượng mặt trời — mức giá thực tế mà các trang trại mặt trời nhận được so với giá điện cơ sở — đang giảm mạnh. Tại Đức, tỷ trọng sản lượng điện mặt trời được tạo ra trong các giai đoạn giá âm đã tăng lên 46,8% vào tháng 4, từ mức 32,6% của một năm trước.
Tình trạng này tạo ra một sự đánh đổi khó khăn cho quá trình chuyển đổi năng lượng của châu lục. Trong khi nhu cầu về phần cứng năng lượng mặt trời từ các công ty như SMA Solar đang bùng nổ, thì cơ sở kinh tế để xây dựng các trang trại năng lượng mặt trời quy mô lớn mới đang yếu đi. Điều này diễn ra khi Ngân hàng Trung ương Châu Âu dự kiến sẽ tăng lãi suất vào tháng 6 để chống lại lạm phát do chiến tranh, khiến việc tài trợ cho các dự án năng lượng sạch thâm dụng vốn trở nên tốn kém hơn và làm phức tạp thêm bức tranh đầu tư.
Sự bùng nổ nhu cầu
Tình trạng căng thẳng địa chính trị là động lực quan trọng của sự bùng nổ năng lượng mặt trời. SMA Solar lưu ý trong một buổi thuyết trình với các nhà phân tích rằng nhu cầu tăng cao và các tín hiệu thị trường tích cực cho các hệ thống dân dụng và thương mại có liên quan trực tiếp đến cuộc xung đột. Cuộc đua giành độc lập năng lượng này diễn ra sau một giai đoạn tăng trưởng chậm lại vào năm 2025, đánh dấu một sự đảo chiều mạnh mẽ. Công ty hiện kỳ vọng doanh thu cả năm sẽ nằm trong nhóm một phần ba phía trên của dự báo từ 1.475 triệu đến 1.675 triệu euro.
Nhu cầu không chỉ dừng lại ở lĩnh vực năng lượng mặt trời. Thị trường xe điện châu Âu chứng kiến doanh số tăng 27% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4 lên hơn 400.000 chiếc, theo Benchmark Mineral Intelligence. "Châu Âu vẫn là động cơ tăng trưởng chính," Charles Lester, quản lý dữ liệu tại Benchmark cho biết, đồng thời chỉ ra giá xăng tăng và các biện pháp khuyến khích của chính phủ là những động lực chính.
Bài toán lợi nhuận
Sự tràn ngập của công suất năng lượng mặt trời mới đang tạo ra những thách thức riêng. Trong các thời kỳ nắng ráo, đặc biệt là vào cuối tuần hoặc ngày lễ khi nhu cầu công nghiệp thấp, lưới điện bị quá tải bởi điện mặt trời, đẩy giá điện bán buôn xuống mức âm. Điều này có nghĩa là các máy phát điện mặt trời phải trả tiền để đưa điện lên lưới.
Theo Pexapark, xu hướng này đang tăng tốc. Pháp ghi nhận mức giảm mạnh nhất về các yếu tố thu giữ năng lượng mặt trời, với mức giảm 75% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 4. Tây Ban Nha, quốc gia có hệ thống điện mặt trời mở rộng nhanh chóng, đã chứng kiến sự sụt giảm rõ rệt vào tháng 2, một tháng thường không liên quan đến tình trạng dư cung. "Đội ngũ điện mặt trời mở rộng nhanh chóng của Tây Ban Nha, kết hợp với khả năng lưu trữ hạn chế và khả năng xuất khẩu bị thắt chặt trong các giai đoạn dư cung khu vực, đang ngày càng khiến các tài sản năng lượng mặt trời phải đối mặt với áp lực giá cả theo mùa và theo cấu trúc," nhà phân tích David Battista của Pexapark giải thích.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.