Mục tiêu 2% của Fed bị nghi ngờ khi các cú sốc cung đẩy lạm phát lên 3,5%

Một cuộc tranh luận ngày càng tăng đang đặt câu hỏi liệu chiến lược mục tiêu lạm phát của Cục Dự trữ Liên bang có phù hợp với một nền kinh tế đang quay cuồng vì các cú sốc cung dai dẳng hay không.

Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ đã giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 3,5% đến 3,75% lần thứ ba trong năm nay, nhưng một nhóm các nhà kinh tế đang ngày càng đông đảo lập luận rằng khuôn khổ của ngân hàng trung ương đang thất bại trong việc giải quyết một nền kinh tế bị vùi dập bởi các cú sốc phía cung, gần đây nhất là cuộc chiến ở Iran. Cuộc tranh luận tập trung vào việc liệu mục tiêu lạm phát 2% lâu đời của Fed có đang làm trầm trọng thêm tác hại kinh tế hay không, thúc đẩy các lời kêu gọi thay đổi chiến lược chính sách tiền tệ.

Vấn đề, theo Alexander William Salter, giáo sư kinh tế tại Đại học Công nghệ Texas, là các ngân hàng trung ương đang hiểu sai việc tăng giá do nguồn cung là dấu hiệu của nhu cầu dư thừa, dẫn đến chính sách làm chậm tăng trưởng một cách không cần thiết. Salter viết: "Chính sách tiền tệ là để ổn định phía cầu của nền kinh tế để phía cung của nền kinh tế có thể sản xuất nhiều nhất có thể. Nhắm mục tiêu GDP danh nghĩa thay vì lạm phát có thể giảm thiểu thiệt hại từ các cú sốc cung."

Một thước đo lạm phát quan trọng được Fed theo dõi đã tăng 0,7% trong tháng 3, đẩy mức tăng so với cùng kỳ năm ngoái lên 3,5%, mức lớn nhất trong gần ba năm. Sự gia tăng này được thúc đẩy bởi mức tăng giá xăng gần 21% hàng tháng, trong khi lạm phát lõi, loại trừ thực phẩm và năng lượng, đã tăng lên 3,2%. Đồng thời, thu nhập của người Mỹ chỉ tăng 0,6%, một tỷ lệ không theo kịp lạm phát trong tháng thứ hai liên tiếp.

Sự phân kỳ này minh họa cho rủi ro cốt lõi của khuôn khổ chính sách hiện tại: khi Fed giữ lãi suất ở mức cao để chống lạm phát, họ có nguy cơ bóp nghẹt một nền kinh tế vốn đã bị đè nặng bởi chi phí cao hơn. Số tiền chi thêm cho các nhu yếu phẩm như nhiên liệu sẽ rút bớt chi tiêu cho các hàng hóa và dịch vụ khác, làm chậm nền kinh tế và đưa nguyên tắc "không gây hại" của ngân hàng trung ương vào thử nghiệm.

Các Ngân Hàng Trung Ương Đối Mặt Với Áp Lực Giá Cả Toàn Cầu

Thách thức này không chỉ giới hạn ở Hoa Kỳ. Ngân hàng Trung ương Anh gần đây đã giữ lãi suất cơ bản ở mức 3,75%, trích dẫn các tác động lạm phát của việc giá năng lượng tăng mạnh do xung đột Trung Đông gây ra. Lạm phát của Anh đã tăng lên 3,3% trong tháng 3, với việc ngân hàng trung ương cảnh báo rằng các tác động vòng thứ hai đối với tiền lương và giá cả doanh nghiệp có thể đẩy lạm phát lên trên 6% trong kịch bản xấu nhất. Kết quả bỏ phiếu 8-1 của Ủy ban Chính sách Tiền tệ, với một thành viên bỏ phiếu tăng 0,25 điểm phần trăm, làm nổi bật sự không chắc chắn sâu sắc mà các nhà hoạch định chính sách đang phải đối mặt.

Chủ tịch Fed Jerome Powell đã thừa nhận tình thế khó khăn này, lưu ý đến "mức độ không chắc chắn cao về triển vọng kinh tế". Trong khi Fed đã báo hiệu rằng họ sẽ giữ nguyên lãi suất trong nhiều tháng, các thị trường tài chính đang đặt cược vào ít nhất hai đợt tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm trước cuối năm, theo phân tích từ Raymond James. Kỳ vọng này phản ánh lo ngại rằng lạm phát dai dẳng do nguồn cung sẽ buộc Fed phải hành động, bất chấp rủi ro đối với tăng trưởng.

Cơ Sở Cho Mục Tiêu GDP Danh Nghĩa

Những người ủng hộ lập luận rằng việc nhắm mục tiêu trực tiếp vào tổng sản phẩm quốc nội danh nghĩa (NGDP) — tổng giá trị bằng đô la của tất cả hàng hóa và dịch vụ — sẽ cung cấp một mỏ neo ổn định hơn cho nền kinh tế. Theo khuôn khổ này, ngân hàng trung ương sẽ cam kết đi theo một lộ trình có thể dự đoán được cho tổng chi tiêu. Nếu chi tiêu quá nóng, chính sách sẽ thắt chặt; nếu chi tiêu thiếu hụt, chính sách sẽ nới lỏng.

Theo Salter, cách tiếp cận này tách biệt rõ ràng công việc của Fed khỏi các điều chỉnh của nền kinh tế thực. Một cú sốc cung, như giá dầu tăng vọt, vẫn sẽ dẫn đến giá cao hơn tạm thời và tăng trưởng thực chậm hơn, nhưng nó sẽ không kích hoạt một phản ứng chính sách tiền tệ gây bất ổn. Salter lập luận: "Trách nhiệm của ngân hàng trung ương là giữ cho các thị trường hoạt động tốt nhất có thể bằng cách không làm trầm trọng thêm các vấn đề". Ông cho rằng điều này sẽ neo giữ các kỳ vọng dài hạn của các doanh nghiệp và hộ gia đình hiệu quả hơn so với chế độ mục tiêu lạm phát hiện tại, vốn đã bị xói mòn uy tín khi các nhà hoạch định chính sách gặp khó khăn trong việc phân biệt các vấn đề nguồn cung với các vấn đề nhu cầu.

Mặc dù chưa có ngân hàng trung ương nào chính thức áp dụng mục tiêu NGDP, nhưng lập luận này đang giành được sự chú ý khi kỷ nguyên nguồn cung ổn định dường như đã kết thúc. Đối với các nhà hoạch định chính sách tại Fed và các nơi khác, cuộc tranh luận không còn là lý thuyết suông, đại diện cho một thách thức cơ bản đối với sự đồng thuận đã chi phối chính sách tiền tệ trong một thế hệ.

Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.