Những điểm chính: Một lượng lớn công ty danh mục đầu tư chưa bán được đang khiến các công ty buyout chạy đua niêm yết tài sản khi sự phục hồi non trẻ của IPO mở ra một cánh cửa hẹp cho việc thoái vốn.
Quay lại
Khối lượng M&A toàn cầu dự kiến tăng 18% khi các công ty buyout nhắm đến IPO
Một lượng lớn công ty danh mục đầu tư chưa bán được đang khiến các công ty buyout chạy đua niêm yết tài sản khi sự phục hồi non trẻ của IPO mở ra một cánh cửa hẹp cho việc thoái vốn.
Sự hồi sinh của các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng đang thúc đẩy hy vọng về một cuộc phục hồi thoái vốn rộng rãi của các quỹ cổ phần tư nhân, mặc dù màn ra mắt trái chiều và thị trường biến động đang khiến cánh cửa cho các đợt niêm yết mới vẫn còn hẹp tính đến tháng 6 năm 2026.
"Cho đến nay, sự phục hồi vẫn nghiêng về các thương vụ siêu lớn, bằng chứng là sự phục hồi mạnh mẽ hơn về tổng giá trị thương vụ so với số lượng giao dịch," các chiến lược gia của Goldman Sachs viết trong một báo cáo, khi ngân hàng này nâng mục tiêu cho chỉ số Stoxx 600 và ghi nhận đà tăng của M&A.
Nhóm tài chính của Goldman dự báo tăng trưởng khoảng 18% về khối lượng M&A toàn cầu trong 12 tháng tới. Blackstone đã huy động được 13,1 tỷ USD cho quỹ cổ phần tư nhân lớn nhất châu Á, vượt mục tiêu 10 tỷ USD và gấp đôi quỹ trước đó. EQT đã huy động 15,6 tỷ USD để thành lập quỹ cổ phần tư nhân lớn nhất khu vực, trong khi Bain Capital đã thu về khoảng 10,5 tỷ USD cho quỹ đầu tư châu Á thứ sáu của mình.
Sự tắc nghẽn thoái vốn thể hiện hàng tỷ đô la giá trị chưa được giải ngân cho các công ty buyout đã tích lũy các công ty danh mục đầu tư trong thời kỳ bùng nổ thương vụ giai đoạn 2021-2022. Nếu cánh cửa IPO vẫn mở, nó có thể giải phóng thanh khoản cho các đối tác hữu hạn và khuyến khích thêm hoạt động đầu tư PE. Nếu đóng lại, các công ty có thể buộc phải theo đuổi các vụ bán chiến lược với định giá chiết khấu hoặc nắm giữ tài sản lâu hơn dự kiến.
Đường ống giao dịch nửa cuối năm 2026 được hỗ trợ bởi việc đơn giản hóa danh mục đầu tư của doanh nghiệp, với tỷ lệ kỷ lục các CFO Vương quốc Anh coi việc thoái vốn tài sản là ưu tiên hàng đầu, theo Goldman Sachs. Áp lực từ cổ phần tư nhân để thu hồi vốn thông qua thoái vốn cũng đang gia tăng, trong khi thị trường IPO bên ngoài nước Mỹ vẫn còn trầm lắng.
M&A châu Âu đang tụt hậu so với đà phục hồi toàn cầu, với tỷ trọng của khu vực này trong tổng hoạt động thương vụ toàn cầu giảm xuống dưới một phần ba tổng khối lượng. Khi các thương vụ diễn ra, chúng ngày càng do người mua nước ngoài dẫn dắt, bị thu hút bởi mức chiết khấu định giá so với tài sản của Mỹ. "Người mua trong nước vẫn đứng ngoài cuộc, phản ánh khẩu vị rủi ro nội địa yếu," các chiến lược gia của Goldman Sachs cho biết.
Goldman đã nhấn mạnh cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa châu Âu là các mục tiêu M&A tiềm năng, với chỉ số STOXX Small Caps đang giao dịch ở mức 13,5 lần thu nhập dự phóng và gần mức chiết khấu kỷ lục so với vốn hóa lớn. Ngân hàng này cho biết việc mở rộng hoạt động thương vụ ra ngoài các thương vụ siêu lớn sẽ đóng vai trò là động lực chính cho phân khúc này, điều mà thị trường vẫn chưa định giá.
Tại châu Á, đà huy động vốn đang chuyển thành hoạt động thương vụ. Blackstone đã đầu tư hơn 7 tỷ USD vào 12 thương vụ tại Ấn Độ và Nhật Bản trong hai năm qua, bao gồm nền tảng AI đám mây Neysa của Ấn Độ và nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật TechnoPro của Nhật Bản. Công ty cũng đã thoái vốn khỏi 15 công ty trong cùng kỳ, bao gồm thông qua niêm yết của Viện Đá quý Quốc tế và Aadhar Housing Finance.
Thị trường vốn tư nhân của Việt Nam cũng đang trưởng thành. Tổng giá trị thương vụ cổ phần tư nhân và vốn đầu tư mạo hiểm đã tăng gấp đôi lên 370 triệu USD trong năm 2025, trong khi số lượng thương vụ giảm 30% xuống chỉ còn 36 giao dịch, cho thấy sự phân bổ vốn kỷ luật hơn. Thị trường M&A và vốn tư nhân của cả nước đã ghi nhận khoảng 8,7 tỷ USD giá trị thương vụ trong năm ngoái, theo Báo cáo Đổi mới Sáng tạo và Đầu tư Cổ phần Tư nhân Việt Nam 2026.
Sự Mở Cửa Mỏng Manh của Cánh Cửa IPO
Sự hồi sinh của IPO diễn ra sau một thời kỳ hạn hán kéo dài. Kể từ năm 2022, lãi suất tăng cao và bất ổn địa chính trị đã phần lớn đóng cửa con đường niêm yết đại chúng cho các công ty có hậu thuẫn PE. Giờ đây, với chu kỳ cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang diễn ra và thị trường chứng khoán gần mức kỷ lục, các công ty đang thăm dò lại.
Nhưng cánh cửa vẫn còn hẹp. Các màn ra mắt trái chiều khiến nhà đầu tư trở nên chọn lọc, ưu tiên các công ty có lợi nhuận chứng minh được và quản trị minh bạch hơn là câu chuyện tăng trưởng bằng mọi giá. Chu kỳ thẩm định đã kéo dài đến 9-12 tháng, và vốn đang tập trung vào các nhà điều hành sẵn sàng về mặt tổ chức, theo Chứng khoán Thiên Việt, công ty này dự kiến sẽ thoái vốn một phần hoặc toàn bộ từ một đến ba khoản đầu tư hiện tại trong vòng 12-18 tháng tới.
Lần cuối cùng thị trường IPO mở rộng rãi cho việc thoái vốn PE là vào năm 2021, khi lãi suất thấp và thanh khoản thời đại dịch thúc đẩy tổng số tiền thu được từ IPO toàn cầu đạt mức kỷ lục 1,2 nghìn tỷ USD, theo dữ liệu của EY. Cánh cửa đó đã đóng lại đột ngột vào năm 2022 khi Fed bắt đầu chu kỳ thắt chặt mạnh mẽ nhất trong nhiều thập kỷ. Sự mở cửa trở lại hiện tại, mặc dù đầy hứa hẹn, nhưng thiếu cơn gió thuận lợi về thanh khoản đã thúc đẩy sự bùng nổ năm 2021.
Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
[1] IPO Hồi Sinh Thúc Đẩy Hy Vọng Thoái Vốn Cổ Phần Tư Nhân[2] Goldman Sachs nâng mục tiêu Stoxx 600 nhờ khả năng phục hồi lợi nhuận, ghi nhận tiềm năng tăng của M&A[3] Trái phiếu sắp phát hành tại Ấn Độ 2026: Các đợt phát hành mới trong quý này[4] Thị trường vốn tư nhân chuyển từ tăng trưởng bằng mọi giá sang vốn kiên nhẫn[5] Blackstone huy động 13,1 tỷ USD cho quỹ cổ phần tư nhân lớn nhất châu Á
