(P1) Sự sụt giảm trong đầu tư sản xuất năng lượng sạch, giảm 42% so với mức đỉnh năm 2023, đang tạo ra một giai đoạn mới mang tính bảo hộ hơn cho ngành năng lượng mặt trời toàn cầu. Trong khi các quốc gia dẫn đầu như Mỹ và Trung Quốc đang rút lui, cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài đang thúc đẩy các nền kinh tế nhỏ hơn đẩy mạnh đầu tư năng lượng mặt trời trong nước để đảm bảo an ninh năng lượng.
(P2) David Frykman, Đối tác điều hành tại tập đoàn vốn mạo hiểm Norrsken, đã viết trên Fortune: "Năng lượng gió và mặt trời không thể bị cấm vận, phong tỏa hoặc bị tắt bởi một thế lực nước ngoài. Mỗi terawatt-giờ sản xuất từ năng lượng tái tạo trong nước là một terawatt-giờ mà không đối thủ nào có thể biến thành vũ khí."
(P3) Xu hướng hạ nhiệt đang diễn ra rõ rệt. Theo báo cáo của Rhodium Group, đầu tư toàn cầu vào sản xuất công nghệ sạch đã giảm xuống còn 155 tỷ USD vào năm 2025, thấp hơn mức đỉnh năm 2023. Trung Quốc, nhà sản xuất năng lượng mặt trời thống trị thế giới, đã chứng kiến mức đầu tư giảm 70% so với mức cao nhất năm 2023. Điều này diễn ra sau sự bùng nổ trong xuất khẩu pin mặt trời của Trung Quốc, tăng 60% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 4 lên 3,12 tỷ USD, mặc dù con số này đã giảm so với mức kỷ lục vào tháng 3, theo dữ liệu từ Reuters.
(P4) Đối với các nhà đầu tư, sự phân hóa này tạo ra cả rủi ro và cơ hội. Sự gia tăng của các rào cản thương mại để ứng phó với bất ổn địa chính trị có thể có lợi cho các nhà sản xuất nội địa tại các thị trường được bảo hộ, đồng thời gây hại cho các công ty phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Câu hỏi then chốt là liệu sự bùng nổ đầu tư tại các thị trường mới nổi có thể bù đắp cho sự chậm lại ở Mỹ và Trung Quốc hay không, khi hai quốc gia này đang rút lui vì những lý do khác nhau — một cuộc điều chỉnh thị trường ở Trung Quốc và sự không chắc chắn về chính trị ở Mỹ.
Sự Phân Hóa Lớn
Bối cảnh năng lượng sạch toàn cầu đang ngày càng trở nên phân mảnh. Trong khi các con số tiêu đề cho thấy sự sụt giảm đáng kể, thực tế lại sắc thái hơn nhiều. Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất, đang trải qua sự hạ nhiệt đáng kể. Tại Trung Quốc, mức giảm 70% trong đầu tư năng lượng sạch so với mức năm 2023 phản ánh một sự điều chỉnh thị trường tự nhiên sau giai đoạn đầu tư quá mức, cùng với sự tăng trưởng kinh tế chậm lại.
Tại Hoa Kỳ, sự rút lui mang tính định hướng chính sách nhiều hơn. Việc bãi bỏ Đạo luật Giảm Lạm phát và áp đặt thuế quan đối với chuỗi cung ứng năng lượng sạch dưới chính quyền Trump đã tạo ra sự bất ổn đáng kể. Các công ty Trung Quốc đã hủy bỏ khoảng 2,8 tỷ USD trong các dự án sản xuất dự kiến tại Mỹ chỉ riêng trong năm qua, theo Semafor.
Các Thị Trường Mới Nổi Đang Tăng Tốc
Trái ngược hoàn toàn với sự chậm lại ở Mỹ và Trung Quốc, nhiều nền kinh tế mới nổi đang tăng cường đầu tư vào năng lượng sạch. Cuộc khủng hoảng năng lượng đang diễn ra, trầm trọng hơn do chiến tranh ở Iran, đã khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt. Ví dụ, giá dầu thô của Ấn Độ đã tăng từ 69 USD/thùng vào tháng 2 lên hơn 113 USD vào tháng 3.
Sự biến động giá này đã khiến cho việc phát triển năng lượng tái tạo trong nước trở nên thuyết phục hơn bao giờ hết. Các quốc gia đang ngày càng coi điện gió và điện mặt trời nội địa là nguồn năng lượng rẻ hơn, đáng tin cậy hơn và không bị ảnh hưởng bởi các điểm nghẽn địa chính trị như eo biển Hormuz. Ấn Độ chẳng hạn, đã bước vào cuộc khủng hoảng với hơn 50% công suất điện lắp đặt từ các nguồn không phải nhiên liệu hóa thạch, giúp các nhà hoạch định chính sách linh hoạt hơn trong việc xử lý cú sốc năng lượng.
Định Giá Lại Rủi Ro
Cuộc khủng hoảng hiện tại đang buộc ngành năng lượng phải định giá lại rủi ro một cách cơ bản. Trong nhiều năm, hệ thống nhiên liệu hóa thạch được coi là lựa chọn mặc định ổn định, bất chấp những lỗ hổng đã biết. Giả định đó hiện đang bị thách thức.
Các nhà đầu tư đang bắt đầu đánh giá cơ sở hạ tầng năng lượng sạch không chỉ dựa trên lợi ích khí hậu hay khả năng cạnh tranh về chi phí, mà còn dựa trên đóng góp của nó đối với an ninh năng lượng và khả năng phục hồi. Như một phân tích lưu ý, hệ thống nhiên liệu hóa thạch không còn là điểm tham chiếu ổn định như người ta vẫn tưởng. Sự thay đổi trong góc nhìn này đang làm thay đổi cách định giá rủi ro và có thể giải phóng nguồn vốn đáng kể cho các dự án năng lượng sạch ở các khu vực trước đây được coi là quá rủi ro. Câu hỏi đối với các nhà đầu tư không còn là liệu quá trình chuyển đổi năng lượng có diễn ra hay không, mà là làm thế nào để điều hướng trên những con đường ngày càng khác biệt của thị trường năng lượng mặt trời toàn cầu.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
