Việc Tehran khăng khăng yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ như một điều kiện tiên quyết cho các cuộc đàm phán đã tạo ra một làn sóng bất ổn mới trên thị trường năng lượng toàn cầu, làm phức tạp thêm bối cảnh địa chính trị vốn đã căng thẳng.
(P1) Yêu cầu của Iran đối với việc Mỹ thu hồi các lệnh trừng phạt dầu mỏ đã mang lại sự biến động mới cho thị trường năng lượng toàn cầu, đẩy giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng và làm phức tạp các tính toán chiến lược cho cả Washington và Bắc Kinh trước thềm hội nghị thượng đỉnh tổng thống quan trọng. Động thái này, được truyền thông nhà nước Iran đưa tin, đã gắn kết số phận của các cuộc đàm phán hạt nhân trực tiếp với dòng chảy dầu mỏ, một canh bạc đầy rủi ro tận dụng sự phụ thuộc của thế giới vào năng lượng để buộc phải có một bước đột phá trong thế bế tắc kéo dài.
(P2) Matt Smith, nhà phân tích dầu mỏ tại công ty phân tích Kpler, cho biết: “Đây là một bước đi có tính toán của Tehran nhằm thử thách quyết tâm của Mỹ và các đồng minh, biến dầu mỏ thành một công cụ đàm phán chính một cách hiệu quả. Với thị trường toàn cầu vốn đã thắt chặt, bất kỳ sự gián đoạn nào, hoặc thậm chí là mối đe dọa gián đoạn, đều có tác động ngay lập tức và rõ rệt đến giá cả.”
(P3) Phản ứng của thị trường diễn ra nhanh chóng, với dầu Brent, tiêu chuẩn toàn cầu, tăng 3,5% lên 101,50 USD/thùng, mức cao nhất trong ba tuần. Sự tăng vọt này làm tăng thêm áp lực lạm phát mà chính quyền Trump đang phải đối mặt, với mức trung bình quốc gia cho một gallon xăng là 4,53 USD, tăng từ mức 2,98 USD trước khi cuộc xung đột với Iran bắt đầu. Mỹ, mặc dù là nhà sản xuất dầu hàng đầu thế giới với mức kỷ lục 13,6 triệu thùng mỗi ngày vào năm 2025, nhưng cũng không tránh khỏi các cú sốc giá toàn cầu khi phải nhập khẩu 6,5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu của mình.
(P4) Thời điểm đưa ra yêu cầu của Iran là đặc biệt nhạy cảm, diễn ra ngay trước khi Tổng thống Trump dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Sự bế tắc về dầu mỏ của Iran hiện nay có liên quan mật thiết đến sự cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung rộng lớn hơn. Mục tiêu của Washington là cô lập Iran và kiểm soát thị trường dầu mỏ toàn cầu đang va chạm với nhu cầu của Bắc Kinh trong việc đảm bảo nguồn năng lượng để thúc đẩy nền kinh tế. Đối với Trung Quốc, Iran không phải là một đồng minh về tư tưởng mà là một nguồn cung dầu thô thực dụng giúp nước này vượt qua áp lực từ phía Mỹ.
Các thao túng rủi ro cao này không nằm ngoài tầm ngắm của chính quyền Trump, đơn vị được cho là đang xem xét một "lựa chọn hạt nhân" là hạn chế xuất khẩu dầu của Mỹ để kéo giảm giá xăng trong nước. Mặc dù một động thái như vậy có thể mang lại sự cứu trợ ngắn hạn tại các trạm xăng, nhưng nó có nguy cơ đảo lộn nền kinh tế toàn cầu và làm tổn hại đến danh tiếng của Mỹ như một nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy. Robert Auers, quản lý tại RBN Energy, cho biết: “Bạn sẽ bắt đầu một cuộc chiến thương mại hoàn toàn mới”.
Tình hình càng trở nên phức tạp hơn do lịch trình chiến lược khác nhau của các bên chủ chốt. Tổng thống Trump, đối mặt với áp lực trong nước về giá xăng và cuộc bầu cử sắp tới, đang tìm kiếm một chiến thắng nhanh chóng và quyết định. Ngược lại, Chủ tịch Tập đang chơi một trò chơi dài hơi, sử dụng sự khôn ngoan chiến lược để quản lý mối quan hệ với Mỹ và đảm bảo lợi ích lâu dài của Trung Quốc. Về phần mình, Iran đang đặt cược rằng khả năng làm gián đoạn thị trường dầu mỏ toàn cầu sẽ mang lại cho họ đòn bẩy, tin rằng nhu cầu đạt được một thỏa thuận của Tổng thống Trump cuối cùng lớn hơn nhu cầu đầu hàng của chính họ.
Lãnh đạo Iran, đặc biệt là Lực lượng Vệ binh Cách mạng, coi bất kỳ sự rút lui nào cũng là sự sụp đổ của học thuyết cách mạng, thà chấp nhận rủi ro tự sát về kinh tế còn hơn là một sự đầu hàng nhục nhã theo cách nhìn của họ. Niềm tin hệ tư tưởng này khiến cho một giải pháp đơn giản khó có thể xảy ra. Trung Quốc, bị kẹt giữa nhu cầu dầu mỏ của Iran và mong muốn tránh đối đầu trực tiếp với Mỹ, đang đi trên dây, tìm cách bảo vệ lợi ích của mình mà không bị lôi kéo vào một cuộc xung đột lớn hơn.
Hội nghị thượng đỉnh sắp tới tại Bắc Kinh do đó sẽ là một thử nghiệm quan trọng đối với các lợi ích cạnh tranh này. Mặc dù vấn đề Iran có thể không phải là yếu tố quyết định trong quan hệ Mỹ-Trung, nhưng nó đã trở thành một quân bài mặc cả quan trọng, một trận chiến ủy nhiệm trong cuộc đấu tranh lớn hơn cho vị thế lãnh đạo toàn cầu. Kết quả của các cuộc đàm phán sẽ có tác động sâu rộng, không chỉ đối với giá dầu mà còn đối với tương lai của các liên minh quốc tế và sự cân bằng quyền lực ở Trung Đông và xa hơn nữa.
Bài viết này chỉ mang tính chất thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
