Khoản trợ cấp 2 nghìn tỷ Yên của Nhật Bản không thể ngăn lợi suất JGB chạm mức cao nhất kể từ năm 1997

Cơ chế bảo vệ tài khóa được thiết kế để che chắn người tiêu dùng khỏi giá dầu tăng vọt hiện đang đẩy nhanh áp lực lên thị trường trái phiếu Nhật Bản, buộc phải đối mặt với khối nợ khổng lồ của quốc gia này.

Thị trường trái phiếu chính phủ Nhật Bản đang phát đi những tín hiệu cảnh báo chưa từng thấy trong một thế hệ, khi chương trình trợ cấp nhiên liệu khổng lồ nhằm giảm bớt áp lực cho nền kinh tế đang phản tác dụng, đẩy chi phí vay mượn lên mức cao nhất kể từ năm 1997 và thúc đẩy làn sóng bán tháo đồng Yên. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 20 năm đã tăng 5 điểm cơ bản lên 3,495%, một mức độ thách thức các tính toán tài khóa đối với quốc gia phát triển nợ nần chồng chất nhất thế giới.

Áp lực lên trái phiếu Nhật Bản là hệ quả trực tiếp của việc chính sách tài khóa va chạm với thực tế toàn cầu. Wee Khoon Chong, chiến lược gia thị trường APAC cấp cao tại BNY, cho biết trong một ghi chú gần đây: "Xu hướng tăng của lợi suất JGB sẽ tiếp tục duy trì, được thúc đẩy bởi áp lực nguồn cung cao hơn do thâm hụt ngân sách dự kiến, đồng Yên yếu và giá hàng hóa tăng cao."

Đợt bán tháo diễn ra mạnh mẽ và trên diện rộng. Lợi suất JGB kỳ hạn 10 năm tăng lên 2,59%, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm chạm mức 3,86%. Điều này xảy ra khi chính phủ chi khoảng 13,3 tỷ Yên (84 triệu USD) mỗi ngày cho trợ cấp nhiên liệu, một chương trình tự động mở rộng khi giá dầu tăng. Khoản 1,08 nghìn tỷ Yên được phân bổ ban đầu dự kiến sẽ cạn kiệt vào đầu tháng 6, với quỹ dự phòng 1 nghìn tỷ Yên tiếp theo có thể chỉ kéo dài thêm hai tháng nữa nếu dầu Brent vẫn ở mức trên 100 USD/thùng.

Sự thâm hụt tài khóa này đang buộc Tokyo phải hành động, tạo ra kỳ vọng mạnh mẽ rằng chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ cần lập một ngân sách bổ sung. Trong khi việc can thiệp vào thị trường ngoại hối đã tạo ra khoản lãi chưa thực hiện ước tính khoảng 5,2 nghìn tỷ Yên, cung cấp một nguồn tài trợ tiềm năng, nhu cầu vay mượn nhiều hơn đe dọa sẽ làm xáo trộn thêm thị trường trái phiếu vốn đã lo lắng.

Sự Cạn Kiệt Trợ Cấp Đang Tăng Tốc

Cuộc khủng hoảng hiện tại được kích ngòi bởi xung đột Mỹ-Iran vào tháng 2 năm 2026, khiến dầu Brent tăng từ 82 USD lên 138 USD/thùng. Để chống lại tác động lên người tiêu dùng, vào ngày 19 tháng 3 năm 2026, Nhật Bản đã khởi động "Biện pháp giảm thiểu biến động giá khẩn cấp", trợ cấp cho phần giá xăng trung bình quốc gia trên 170 Yên/lít.

Cơ chế này là một sự tiêu tốn trực tiếp và không giới hạn đối với kho bạc. Chính phủ trả phần chênh lệch cho các nhà bán buôn dầu, nhằm hạ giá tại các cây xăng. Với giá dầu cao, mức trợ cấp mỗi lít có lúc lên tới 49,8 Yên, tiêu tốn ngân sách với tốc độ nhanh chóng. Nguồn vốn ban đầu 1,08 nghìn tỷ Yên đang trên đà cạn kiệt vào đầu tháng 6. Thêm 1 nghìn tỷ Yên trong dự trữ sẵn có nhưng cũng phải chi trả cho trợ cấp điện và gas, khiến ngân sách bổ sung là điều không thể tránh khỏi.

Thị Trường Trái Phiếu Bên Bờ Vực

Trong nhiều thập kỷ, các nhà đầu tư Nhật Bản, bao gồm cả Quỹ đầu tư hưu trí chính phủ (GPIF) khổng lồ, đã bị buộc phải ra nước ngoài do lợi suất trong nước gần bằng không, trở thành những người nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ lớn nhất với hơn 1 nghìn tỷ USD. Giờ đây, với lợi suất trong nước bất ngờ mang lại lợi nhuận thực tế, động lực để dòng vốn đó quay trở về quê hương là rất lớn.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã tăng lãi suất, và với lợi suất 10 năm hiện ở mức 2,59%, trái phiếu trong nước là một lựa chọn thay thế khả thi cho nợ của Mỹ. Việc hồi hương vốn này có thể gây ra những hậu quả toàn cầu đáng kể. Nếu các tổ chức Nhật Bản bắt đầu bán dù chỉ một phần nhỏ trái phiếu nước ngoài mà họ nắm giữ để tái đầu tư trong nước, điều đó sẽ tạo áp lực tăng lợi suất ở Mỹ và châu Âu, thắt chặt các điều kiện tài chính trên toàn cầu. Lần cuối cùng lợi suất JGB ở mức này, bối cảnh tài chính toàn cầu đã rất khác, và việc tháo gỡ các dòng vốn xuyên biên giới khổng lồ này gây ra một rủi ro mới, không thể dự báo trước.

Bài viết này chỉ mang tính chất cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.