Một máy bay không người lái vũ trang của Nga đã đâm trúng một tòa nhà dân cư tại quốc gia thành viên NATO là Romania vào sáng sớm thứ Sáu, đây là cuộc tấn công đầu tiên gây thương vong cho dân thường trên lãnh thổ của liên minh kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Một máy bay không người lái vũ trang của Nga đã lao vào một tòa nhà dân cư tại thành phố Galati của Romania vào sáng sớm thứ Sáu, khiến hai dân thường bị thương và buộc NATO phải điều động máy bay chiến đấu F-16, điều mà các nhà lãnh đạo liên minh gọi là một sự leo thang nguy hiểm của cuộc chiến ra ngoài biên giới Ukraine.
"Hành động liều lĩnh của Nga là mối nguy hiểm cho tất cả chúng ta," Tổng thư ký NATO Mark Rutte nói sau cuộc điện đàm với Tổng thống Romania Nicusor Dan. "Họ tiếp tục nhắm mục tiêu vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự trên khắp Ukraine. Và đêm qua một lần nữa cho thấy rằng những tác động của cuộc chiến tranh xâm lược bất hợp pháp của họ không dừng lại ở biên giới."
Chiếc máy bay không người lái đã vượt từ Ukraine vào không phận Romania vào khoảng 1:53 sáng giờ địa phương và đâm trúng tầng 10 của một tòa nhà chung cư ở Galati, một thành phố có khoảng 250.000 dân bên sông Danube gần biên giới Ukraine. Một phụ nữ 53 tuổi bị bỏng độ một và một bé trai 14 tuổi được điều trị vì lên cơn hoảng loạn, theo chính quyền địa phương. Lực lượng cứu hộ đã sơ tán khoảng 70 cư dân khỏi tòa nhà khi một đám cháy bùng phát trên mái nhà.
Chuẩn tướng Romania Gheorghe Maxim cho biết quân đội chỉ có bốn phút từ khi phát hiện máy bay không người lái trong không phận Romania cho đến lúc va chạm, không để lại cơ hội thực tế nào để đánh chặn an toàn mà không gây nguy hiểm cho dân thường. Hai máy bay F-16 của Romania đã được điều động nhưng không thể đánh chặn kịp thời. Vụ việc đánh dấu lần đầu tiên một tòa nhà dân cư bị tấn công trên lãnh thổ NATO kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine vào tháng 2 năm 2022, và là lần đầu tiên có thương vong dân sự trên đất liên minh.
Leo thang Dọc Sườn phía Đông của NATO
Cuộc tấn công ở Galati là vụ mới nhất trong một loạt các vụ xâm nhập bằng máy bay không người lái qua biên giới phía đông của NATO, vốn đã thử thách khả năng phòng không của liên minh. Tuần trước, một máy bay không người lái đã xâm nhập không phận Litva, kích hoạt báo động không kích khiến các nhà lập pháp phải xuống hầm trú ẩn ở Vilnius. Estonia báo cáo một máy bay không người lái bị bắn hạ trên lãnh thổ của mình vài ngày trước đó, mà nước này nghi ngờ là một tên lửa Ukraine bị nhiễu loạn bởi tác chiến điện tử của Nga. Đầu tháng này, hai máy bay không người lái của Ukraine đã tấn công một kho chứa dầu ở Latvia sau khi sự can thiệp của Nga làm gián đoạn hệ thống dẫn đường của chúng.
Những vụ việc này đã phơi bày những lỗ hổng trong khả năng của NATO trong việc bảo vệ chống lại các máy bay không người lái chi phí thấp, khó phát hiện, vốn đã trở thành vũ khí trung tâm trong kho vũ khí của cả Nga và Ukraine. Không giống như máy bay có người lái hoặc tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái cỡ nhỏ có thể bay ở độ cao thấp, lẩn tránh radar và vượt biên giới trong vài phút — cùng một khoảng thời gian đã ngăn Romania phản ứng kịp thời.
Tổng thống Romania Dan đã triệu tập phiên họp khẩn cấp của Hội đồng Quốc phòng Tối cao và triệu tập đại sứ Nga. Bucharest chính thức yêu cầu tăng tốc giao các hệ thống chống máy bay không người lái từ các đồng minh NATO và cảnh báo Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. "Hoàn toàn thuộc trách nhiệm của Liên bang Nga, quốc gia có hành vi thể hiện sự coi thường hoàn toàn đối với luật pháp quốc tế và sự an toàn của công dân một quốc gia thành viên NATO," ông Dan nói.
Tác động Thị trường và Phần bù Rủi ro
Cuộc tấn công làm gia tăng phần bù rủi ro địa chính trị đối với các thị trường châu Âu vốn đã căng thẳng. Lần gần đây nhất một sự cố liên quan đến Nga tấn công lãnh thổ NATO — vụ tấn công bằng tên lửa vào tháng 11 năm 2022 tại Ba Lan khiến hai người thiệt mạng — chứng khoán châu Âu đã giảm 1,8% trong phiên giao dịch tiếp theo, trong khi giá vàng tăng 1,2% và đồng euro yếu đi 0,6% so với đồng đô la. Cổ phiếu quốc phòng tăng giá trên khắp lục địa, với Rheinmetall và Saab tăng từ 4% trở lên.
Cổ phiếu quốc phòng châu Âu có khả năng sẽ chứng kiến làn sóng mua mới khi các chính phủ đẩy nhanh việc mua sắm hệ thống phòng không. Yêu cầu về hệ thống chống máy bay không người lái của Romania phản ánh các động thái tương tự của Ba Lan và các nước Baltic, những nước đã cùng nhau cam kết hơn 5 tỷ đô la cho các hệ thống phát hiện và đánh chặn máy bay không người lái kể từ năm 2023. Chỉ số Hàng không Vũ trụ & Quốc phòng Stoxx Europe 600 đã tăng 14% trong năm nay nhờ kỳ vọng chi tiêu quân sự gia tăng.
Người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU Kaja Kallas gọi cuộc tấn công là một "sự vi phạm trắng trợn và nghiêm trọng đối với chủ quyền của Romania và không phận châu Âu." Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker lên án "cuộc xâm nhập liều lĩnh," nói thêm: "Chúng tôi đứng về phía đồng minh NATO của mình." Liên minh chưa cho biết liệu Romania có kích hoạt các cuộc tham vấn theo Điều 4 hay không, điều khoản cho phép bất kỳ thành viên nào yêu cầu thảo luận khi nhận thấy mối đe dọa đối với an ninh của mình — một bước đã được thực hiện ba lần kể từ cuộc xâm lược của Nga năm 2022.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
