Nguồn cung nhiên liệu của Mỹ đối mặt với thách thức lớn khi xung đột Iran chặn 20% thương mại dầu thế giới qua eo biển Hormuz — nhưng các nhà kinh tế bất đồng về việc liệu nền kinh tế có thể vượt qua cú sốc này hay không.
Nguồn cung nhiên liệu của Mỹ đối mặt với thách thức lớn khi xung đột Iran chặn 20% thương mại dầu thế giới qua eo biển Hormuz — nhưng các nhà kinh tế bất đồng về việc liệu nền kinh tế có thể vượt qua cú sốc này hay không.

Dầu thô giao dịch ở mức 97 USD/thùng vào thứ Hai sau khi các quan chức Iran rút khỏi các cuộc đàm phán hòa bình và thề sẽ "phong tỏa hoàn toàn" tuyến đường thủy, đẩy giá dầu tăng 7%, theo CNBC. Eo biển Hormuz, nơi thường vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu, đã bị đóng cửa hiệu quả kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào ngày 28/2, với việc Tehran trả đũa bằng cách đóng cửa điểm nghẽn này.
"Mỹ sẽ tương đối ít bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn nguồn cung do phụ thuộc hạn chế vào xuất khẩu Trung Đông và khả năng trả giá cao hơn các nền kinh tế nghèo hơn," Megan Peters, nhà kinh tế tại Goldman Sachs, cho biết trong một báo cáo nghiên cứu ngày 28/5. Goldman ước tính cú sốc dầu sẽ làm giảm chưa đến nửa điểm phần trăm tăng trưởng GDP hàng năm của Mỹ, một mức độ tác động có thể kiểm soát được so với mức tăng trưởng 1,6% được ghi nhận trong quý đầu tiên.
Những người khác nhìn thấy một viễn cảnh u ám hơn nhiều. HFI Research, một công ty nghiên cứu đầu tư trái chiều, cảnh báo rằng kho dự trữ dầu đã cạn kiệt đến mức thị trường năng lượng thiếu lớp đệm cần thiết để hấp thụ các sự gián đoạn thông thường. "Bây giờ chúng ta đã qua một tháng rưỡi kể từ điểm phá vỡ của thị trường dầu, chúng ta sắp lao vào tường," công ty viết trong một bài đăng trên Substack. Khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày vẫn không có sẵn, theo dữ liệu từ Kpler, trong khi lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của châu Á trong tháng 5 tổng cộng 19,47 triệu thùng/ngày — giảm 22% so với mức trung bình 24,82 triệu thùng trước xung đột.
Tác động vượt xa thị trường dầu mỏ. Giá xăng tại Mỹ đã tăng vọt lên 4,32 USD/gallon từ mức 2,98 USD trước khi xung đột bắt đầu, dữ liệu từ AAA cho thấy, làm căng thẳng ngân sách hộ gia đình và thúc đẩy lạm phát trên toàn nền kinh tế. Chỉ số giá tiêu dùng của Hàn Quốc tăng 3,1% trong tháng 5 so với một năm trước đó, tốc độ nhanh nhất trong 26 tháng, với giá sản phẩm dầu mỏ tăng 24,2%, theo Bộ Dữ liệu và Thống kê. Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc hiện được dự báo sẽ bắt đầu tăng lãi suất cơ bản 2,5% ngay từ tháng 7, với JP Morgan dự báo bốn lần tăng một phần tư điểm phần trăm cho đến đầu năm 2026.
Các nhà máy lọc dầu châu Á cho đến nay vẫn duy trì hoạt động bằng cách rút kho dự trữ thương mại và chiến lược trong khi giảm tỷ lệ chế biến, nhưng thời gian đang cạn dần. Châu Á đã nhập khẩu 63,56 triệu thùng dầu thô Mỹ trong tháng 5, một khối lượng kỷ lục hàng tháng, với Kpler ghi nhận thêm các lô hàng 2,32 triệu thùng/ngày trong tháng 6 và 3,07 triệu thùng trong tháng 7. Tuy nhiên, ngay cả sự gia tăng đó — hơn gấp đôi mức trung bình 1,37 triệu thùng/ngày trong ba tháng tính đến tháng 2 — cũng không thể bù đắp cho sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông.
Lần cuối cùng xảy ra sự gián đoạn có quy mô tương tự là trong Chiến tranh vùng Vịnh năm 1990, khi cuộc xâm lược Kuwait của Iraq loại bỏ khoảng 4,3 triệu thùng dầu mỗi ngày khỏi thị trường — chưa bằng một nửa mức thiếu hụt hiện tại. Fitch Ratings giả định eo biển sẽ mở cửa trở lại vào tháng 7, chuyên gia phân tích Angelina Valavina cho biết trên Bloomberg Television hôm thứ Ba, nhưng nếu mốc thời gian đó bị trượt, hậu quả có thể dây chuyền. Các quốc gia nhập khẩu nhiên liệu kém phát triển hơn như Bangladesh, Philippines và Pakistan là những nước dễ bị tổn thương nhất, trong khi các chính trị gia Mỹ có thể phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng trong việc hạn chế xuất khẩu dầu thô và nhiên liệu ở mức kỷ lục khi kho dự trữ trong nước đang cạn kiệt.
Bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo và không cấu thành lời khuyên đầu tư.