Lần đầu tiên trong lịch sử, năng lượng gió và mặt trời đã tạo ra nhiều điện hơn khí đốt tự nhiên trên phạm vi toàn cầu, một cột mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng được thúc đẩy bởi chi phí giảm và việc triển khai tăng tốc.
Kostantsa Rangelova, chuyên gia phân tích điện toàn cầu tại Ember, cho biết: "Cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay đã củng cố thêm tính kinh tế của năng lượng tái tạo so với khí đốt nhập khẩu, đồng thời tăng thêm tính cấp thiết về chính trị để đẩy nhanh việc triển khai".
Cùng nhau, gió và mặt trời đã sản xuất 22% lượng điện toàn cầu trong tháng 4, so với 20% từ khí đốt, tổ chức tư vấn có trụ sở tại Anh báo cáo. Thành tựu này được hỗ trợ bởi mức tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ năm ngoái tại các thị trường trọng điểm, bao gồm mức tăng 14% ở Trung Quốc và 13% ở Liên minh Châu Âu.
Sự thay đổi này thách thức giả định lâu nay rằng nhiên liệu hóa thạch vốn dĩ đáng tin cậy hơn, khi công nghệ pin tiên tiến giúp năng lượng tái tạo hoạt động suốt ngày đêm trở nên khả thi về mặt kinh tế và thường rẻ hơn các nhà máy than hoặc khí đốt mới.
Sự kết thúc của Phụ tải nền
Sự đột phá này được củng cố bởi một sự thay đổi cấu trúc trong kinh tế học của các hệ thống năng lượng. Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA) hiện theo dõi một tiêu chuẩn cho năng lượng tái tạo 24/7, Chi phí Điện năng được San bằng Ổn định (Firm Levelized Cost of Electricity), cho phép so sánh trực tiếp với nhiên liệu hóa thạch. Các hệ thống mặt trời cộng lưu trữ ổn định hiện có giá từ 54 đến 82 USD mỗi megawatt giờ, với một số dự án ở Trung Quốc đạt mức thấp nhất là 30 USD mỗi megawatt giờ. Điều này so sánh thuận lợi với các nhà máy than mới (70-85 USD/MWh) và thế hệ khí đốt mới (thường trên 100 USD/MWh).
Sự hội tụ của chi phí và độ tin cậy được tăng tốc bởi mức giảm hơn 90% chi phí lưu trữ pin kể từ năm 2010. Xu hướng này phá bỏ "huyền thoại về phụ tải nền", vốn cho rằng năng lượng tái tạo không liên tục không thể cung cấp năng lượng cho các nền kinh tế hiện đại. Tổng giám đốc IRENA Francesco La Camera cho biết: "Không ai có thể nói về việc liệu năng lượng tái tạo có khả thi về mặt kinh tế hay đáng tin cậy hay không nữa".
Địa chính trị và Cơ sở hạ tầng
Sự bất ổn địa chính trị đã củng cố tính kinh tế cho năng lượng tái tạo. Cuộc chiến ở Ukraine và căng thẳng ở Trung Đông đã bộc lộ những lỗ hổng của các hệ thống năng lượng tập trung, phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Những sự kiện này làm nổi bật rủi ro của việc dựa vào chuỗi cung ứng toàn cầu để vận chuyển nhiên liệu, thúc đẩy sự chuyển dịch sang thế hệ phi tập trung và lưu trữ tại địa phương để đảm bảo an ninh năng lượng.
Tuy nhiên, rào cản chính hiện nay là cơ sở hạ tầng. Lưới điện, được thiết kế cho các nhà máy nhiên liệu hóa thạch tập trung, là một nút thắt cổ chai đối với việc mở rộng năng lượng tái tạo. Nếu không có sự hiện đại hóa đáng kể, công suất truyền tải chứ không phải sản lượng điện sẽ trở thành trở ngại chính cho sự tăng trưởng. Thách thức này càng trở nên phức tạp hơn bởi nhu cầu điện ngày càng tăng từ các trung tâm dữ liệu, AI và điện khí hóa nói chung, đang tăng nhanh hơn so với khả năng bổ sung công suất năng lượng tái tạo.
Thỏa thuận COP28 nhằm tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo toàn cầu vào năm 2030 đã tạo ra một luồng gió chính trị quan trọng, điều chỉnh chính sách phù hợp với các xu hướng kinh tế và kỹ thuật rõ ràng. Câu hỏi không còn là liệu quá trình chuyển đổi có diễn ra hay không, mà là các lưới điện có thể được điều chỉnh nhanh như thế nào để thích ứng với nó.
Bài viết này chỉ nhằm mục đích thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư.
